Skapandi greinar: lykill að ný­sköpun

Eftir að hafa séð fremur rýran hlut skapandi greina í nýrri atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar þá er gott að sjá þær dregnar fram í samhengi við nýsköpun á hliðarviðburði á Nýsköpunarviku sem er hafin.

Við gerð atvinnustefnunnar var sláandi að skapandi greinar voru ekki inni í upphaflegum drögum. Í lokaútgáfu eru þær síðan settar fram eins og undirgrein ferðamála – sem hluti af upplifunargeira. Þar er „áhersla á vöxt útflutnings í skapandi greinum með mikla framleiðni“. Í þeirri framsetningu yfirsést höfundum stefnunnar sá nýsköpunarhvati sem felst í skapandi greinum og liggur þvert á hagkerfið og samfélagið. Um leið er litið fram hjá því að sjálfbærni byggir á samspili efnahagslegra, samfélagslegra og menningarlegra áhrifa. Mælingarnar einar og sér sýna ekki allt sem skiptir máli.

Sífellt fleiri rannsóknir benda til þess að innviðir nýsköpunar felist meðal annars í öflugu menningarlífi og skapandi greinum. Þær gegna lykilhlutverki í að tengja saman tækni, menningu og samfélag og skapa þannig nýjar lausnir, nýja merkingu og nýja markaði. Um leið stuðla þær að samheldni og skilningi, sem er forsenda þess að samfélög geti vaxið og dafnað með sjálfbærni að leiðarljósi.

Viðvörunarljós

Skapandi hagkerfið á Íslandi hefur vaxið hratt og nær til verulegs hluta vinnumarkaðarins, þar sem skapandi störf spanna bæði hefðbundnar greinar og nýjar þjónustugreinar. Sérstaðan felst einmitt í því að skapandi hæfni dreifist þvert á atvinnulífið. Samdráttur í starfandi í skapandi greinum er til marks um að viðvörunarljós hafa kviknað. Við þurfum að skoða hvernig stoðkerfið okkar virkar og rýna betur hvað tapast með samdrætti. Hvernig geta geirinn og stjórvöld brugðist við. Það þarf sífellt að stuðla að öflugri listsköpun til að geta staðið undir nafni sem nýsköpunarsamfélag. Vöxtur á útflutningi verður aldrei samfelldur ef ekki er hugað að sprotunum í víðtæku samhengi.

Vorboðinn

Það er því góður vorboði að sjá þessa umræðu kvikna. Vonandi þýðir það einnig að aðgerðaráætlunin sem fylgir atvinnustefnu verði uppfærð til gagns og með skýrari sýn á hlutverk skapandi greina sem drifkrafts í samfélaginu.

Lengi hefur verið kallað eftir heildstæðri sýn varðandi samspil skapandi greina og nýsköpunar. Það er því sérstaklega jákvætt að sjá menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneyti setji hjarta á milli þessara tveggja lykilþátta hagsældar í samfélaginu.

Það er viðurkenning á margþættu hlutverki skapandi greina í samfélaginu.

Höfundur er fagstjóri skapandi greina við Háskólann á Bifröst og formaður stjórnar Rannsóknasetursskapandi greina.