Töldu nauð­syn­legt að taka stærra skref en lutu í lægra haldi

Seðlabankinn hækkaði stýrivexti þann 18. mars í fyrsta sinn frá árinu 2023 og eru meginvextir nú 7,50 prósent. Hagstofa Íslands hefur síðan þá mælt enn frekari verðbólguaukningu. Mældist hún 5,4 prósent í mars samanborið við 5,2 prósent í febrúar. 

Þrír nefndarmenn peningastefnunefndar töldu minna skref heppilegra að þessu sinni í ljósi þeirra skilaboða sem nefndin hefði áður sent og þar sem enn væri nokkur óvissa um framvindu átakanna við Persaflóa. Þá væru skýrar vísbendingar um hægari efnahagsumsvif sem ættu að vega á móti auknum verðbólguþrýstingi. 

„Þeir nefndarmenn sem vildu taka stærra skref töldu hins vegar þörf á afgerandi viðbrögðum í ljósi þess hve þrálát verðbólga hefði verið og hversu hratt verðbólguhorfur hefðu versnað. Hækkun verðbólguvæntinga hefði minnkað taumhald peningastefnunnar nokkuð undanfarið,“ segir í síðustu fundargerð peningastefnunefndar sem birt var í dag en nefndin fundaði dagana 16. og 17. mars. 

Nauðsynlegt væri að taka stærra skref

Minnihluti nefndarinnar, sem samanstóð af Herdísi Steingrímsdóttur og Ásgerði Ósk Pétursdóttur, taldi að hækkun um 0,25 prósentur á þessum tímapunkti fæli í sér að tiltölulega lítið af peningalegum slaka ynnist til baka. 

Einnig væri óvissa um það hvort sá slaki sem væri að myndast í þjóðarbúinu væri nægilegur til að ná verðbólgu í markmið Seðlabankans innan ásættanlegs tíma. Nauðsynlegt væri við núverandi aðstæður að taka stærra skref og senda skýrari skilaboð til að tryggja trúverðugleika peningastefnunnar.

Ásgeir Jónsson, seðlabankastjóri og formaður peningastefnunefndar, lagði til að vextir bankans yrðu hækkaðir um 0,25 prósentustig. Var þessi tillaga samþykkt með stuðningi Þórarins G. Péturssonar og Tómasar Brynjólfssonar.

„Fram kom að nefndin væri jafnframt tilbúin að herða taumhald peningastefnunnar enn frekar til þess að tryggja hjöðnun verðbólgu að markmiði þótt það gæti hægt enn frekar á efnahagsumsvifum,“ segir í fundargerðinni. Mótun peningastefnunnar næstu misseri myndi sem fyrr ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga.

Verðhækkanir útbreiddari en áður

Í umræðu nefndarmanna á fundinum kom fram að verðbólga hefði aukist hratt á stuttum tíma og aukin hætta væri á að endurskoðunarákvæði kjarasamninga myndi virkjast síðar á árinu. Þá hefðu verðbólguvæntingar hækkað á ný og hætt væri við að þær hækkuðu enn frekar. Því væri nauðsynlegt að hækka vexti til að draga úr hættu á annarrar umferðar áhrifum og senda skýr skilaboð um að nefndin væri staðráðin í að tryggja að verðbólga hjaðnaði aftur í markmið innan ásættanlegs tíma.

Nefndin var sammála um að verðbólga hefði bæði mælst meiri en búist hefði verið við og verðhækkanir væru útbreiddari en áður. Þjónustuverðbólga hefði aukist skarpt undanfarið og hefði ekki verið jafn mikil frá hausti 2023. Þá virtust kostnaðarhækkanir á undanförnum misserum í vaxandi mæli hafa skilað sér út í verðlag.

Áhyggjur af því að núverandi verðbólga gæti fest sig í sessi

Nefndin lýsti yfir áhyggjum af því að áhrif verðhækkana undanfarið myndu breiðast enn frekar út og festa núverandi verðbólgu í sessi. Mikil hækkun olíuverðs og annarrar hrávöru í kjölfar stigmögnunar átaka við Persaflóa hefði nú þegar leitt til frekari hækkunar á verðbólguvæntingum á skuldabréfamarkaði.

Taldi nefndin jafnframt hættu á að áhrifin næðu til fleiri þátta en orkuverðs ef átökin drægjust á langinn. Þau gætu til að mynda birst í hækkun á verði áburðar, matvæla, flutningskostnaðar og iðnaðaríhluta sem gæti aukið alþjóðlega verðbólgu talsvert. Talið var að það gæti leitt til frekari annarrar umferðar áhrifa og aukið verðbólgu enn frekar, ekki síst þar sem verðbólguvæntingar væru eins háar og raun ber vitni.

Fréttin hefur verið uppfærð.