Á rann­sókn á Flat­eyri að bíða?

Snjóflóðið sem féll á Flateyri árið 1995 hefur aldrei verið tekið til sjálfstæðrar og heildstæðrar rannsóknar. Ég lifði sjálf af flóðið og missti systur mína í því.

Þann 5. janúar sendi ég Alþingi formlegt erindi þar sem ég óska eftir slíkri rannsókn. Málið var sent til stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis. Í erindinu óska ég eftir sjálfstæðri rannsókn sem gæti svarað lykilspurningum um hættumat, ákvarðanatöku og meðferð upplýsinga í aðdraganda snjóflóðsins.

Slík rannsókn gæti meðal annars svarað spurningum eins og:

• Hvernig var snjóflóðahætta á Flateyri metin fyrir árið 1995 og hvernig voru hættusvæði skilgreind?
• Af hverju voru ákveðnar flóðleiðir ekki teknar með í útreikninga á hættu?
• Hvers vegna var hættumat á Flateyri ekki endurmetið eftir snjóflóðið sama ár?
• Hvernig var staðbundin þekking heimamanna nýtt í hættumati og ákvarðanatöku?
• Voru veikleikar í stjórnsýslu eða upplýsingaflæði sem höfðu áhrif á mat á hættu?

Þetta eru spurningar um hættumat, ákvarðanatöku og lærdóm af atburði sem kostaði mannslíf.

Málið hefur þegar verið til umræðu opinberlega. Í umfjöllun Morgunblaðsins 20. febrúar er til dæmis haft eftir Vilhjálmi Árnasyni, formanni stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis, að nefndin vilji fyrst „klára að ræða þá skýrslu til að læra af öllu því ferli áður en ákveðin verða næstu skref“. Þá bendir hann jafnframt á að ferlið við rannsókn á snjóflóðinu í Súðavík hafi verið langt.

Þetta vekur þó ákveðnar spurningar.

Ef markmiðið er að draga lærdóm af atburðum ársins 1995, hvers vegna þarf ákvörðun um rannsókn á Flateyri að bíða?

Skipun rannsóknarnefndar er sjálf upphaf að ferli sem tekur tíma.

Í sömu umfjöllun er jafnframt vísað til nýrra almannavarnalaga sem nú eru til meðferðar á Alþingi. Það vekur þó spurningu hvernig lagasetning sem nú er til umræðu tengist ákvörðun um rannsókn á atburði sem átti sér stað fyrir þrjátíu árum.

Í rannsóknarskýrslunni um snjóflóðið í Súðavík kemur jafnframt fram að rannsóknin hafi orðið erfiðari vegna þess hversu langur tími var liðinn frá atburðunum. Minni fólks dofnar með tímanum og sumir þeirra sem hefðu getað varpað ljósi á atburðarásina eru ekki lengur á lífi.

Tíminn vinnur gegn rannsóknum sem þessum.

Þess vegna vaknar einföld spurning:

Á rannsókn á Flateyri að bíða?

Höfundur er aðstandandi og eftirlifandi snjóflóðsins á Flateyri 1995.