Deilt um kjör Wolt-sendla

Karen Ósk Nielsen Björnsdóttir, lögfræðingur hjá Alþýðusambandi Íslands (ASÍ), og Saga Kjartansdóttir, sérfræðingur í vinnumarkaðsmálum hjá ASÍ, rituðu skoðanagrein á Vísi í morgun þar sem starfsemi Wolt er harðlega gagnrýnd. 

„Starfsemi Wolt og sambærilegra fyrirtækja hefur mætt harðri andstöðu verkalýðshreyfinga um allan heim. Módelið byggir á vinnuframlagi gerviverktaka sem sendast með matvæli og aðrar vörur á kjörum sem eru langt undir kjarasamningsbundnum lágmarkskjörum,“ segir í skoðanagreininni.

Bent er á að ASÍ hafi reiknað út laun sendla á vegum Wolt á Íslandi og taka tillit til launatengdra gjalda, kostnaðar verktakans og annarra umsaminna réttinda. Gert er ráð fyrir 4800 krónum á klukkustund en þá eigi eftir að greiða iðgjald í lífeyrissjóð, tryggingagjald og virðisaukaskatt.

Samkvæmt útreikningunum fá sendlar 55 prósent af lægstu launum kjarasamninga á dagvinnutíma og 31 prósent á yfirvinnutíma. Þeir fái þá ekki hefðbundin réttindi eins og veikindarétt eða uppsagnarfrest.

„Þetta er „raunhagkerfið” sem Wolt boðar. Viljum við þessi samfélagslegu áhrif? Viljum við hverfa árhundrað aftur í tímann til þess þegar launafólk beið í ofvæni hvort það fengi vinnu þann daginn eða ekki?“ spyrja þær.

„Wolt-sendlarnir vita ekki hvort þau fái verkefni á morgun, í næstu viku eða næsta mánuði eða hvert endurgjaldið verður. Þrátt fyrir fagurgala um „frelsi“ ráða þau engu um vinnuaðstæður sínar. Þetta er ekki sjálfstæði. Þetta er varnarleysi.“

Þær skora á Wolt að fara að kjarasamningum og tryggja sendlunum lágmarksréttindi. Þær skora einnig á frambjóðendur til sveitarstjórnarkosninga að taka afstöðu gegn undirboðum á vinnumarkaði en frambjóðendur Sjálfstæðisflokksins og Viðreisnar hyggjast mæta á opinn fund Wolt. Það ætlar einnig fulltrúi Hagkaupa að gera og skorar ASÍ fyrirtækið á að tryggja að allt starfsfólk, þar á meðal sendlar, búið við mannsæmandi kjör.

Mynd ASÍ sé bjöguð

Christian Kamhaug, upplýsingafulltrúi Wolt á Íslandi og í Noregi, segir í svargrein að fyrirtækið hafi alltaf gætt fullkomins gagnsæis og boðið ASÍ á viðburði á þeirra vegum.

„Þá höfum við hjá Wolt höfum enn fremur verið opin gagnvart vinnumarkaðssamningum sem gætu náð yfir þennan nýja hluta hagkerfisins. Í þeim tilgangi höfum við m.a. hitt ASÍ, fyrst í maí 2023 til að kynna þeim viðskiptamódel okkar. Í kjölfar þess fundar buðum við þeim að kynna sér hvað við erum raunverulega að greiða sendlum en þau hafa aldrei þegið það boð okkar en velja frekar að reikna út bjagaða mynd sem hentar þeim,“ segir í svargrein Wolt.

Hann bendir á að líkt og leigubílstjóri fái ekki greitt á meðan hann situr í bílnum sínum fyrir utan Leifsstöð fái verktakar ekki heldur greitt nema þegar þeir eru að sendast. Þrátt fyrir að viðskiptavinir greiði yfirleitt á milli fimm hundruð til fimmtán hundruð krónur fyrir sendingu fá sendlarnir að meðaltali 1720 fyrir hverja ferð.

Meðaltímakaup þeirra sé því um sex þúsund krónur.

Kjósa verktökuna umfram annað fyrirkomulag

„ASÍ virðist skorta umboð frá vinnandi fólki í þessum málaflokki ef marka má endurteknar árásir sem byggja á endurnýttu efni sem löngu hefur verið hrakið. ASÍ byggir umboð sitt á hefðbundnu vinnumarkaðsmódeli sem hentar ekki umhverfi verkvangsvinnu og ekki virðist vera vilji hjá þeim né geta til að mæta þessum nýja hluta hagkerfisins,“ segir í svari Wolt.

„Ef til vill ætti ASÍ að hugleiða af hverju verktakar eru ánægðir með þetta fyrirkomulag og kjósa það þrátt fyrir að þeim bjóðist þau kjör sem ASÍ segist tryggja þeim.“

ASÍ sé að skauta fram hjá nokkrum punktum og sé til að mynda að bera saman tvo ólíka hluti, annars vegar verktakagreiðslur og hins vegar hefðbundið tímakaup launafólks á föstum vöktum. Verktakarnir fái að velja sjálfir hvenær þeir eru skráðir inn og fá greitt fyrir virkni og sendingar frekar en fasta vinnutíma.

Samkvæmt nýjustu könnun er meðaltíminn í slíkri vinnu hér á landi um tíu klukkustundir á viku. Þá sögðust 91 prósent verktaka Wolt á Íslandi kjósa verktökuna umfram annað fyrirkomulag.