Segir á­sakanir um þaul­skipu­lagða glæpi mann­orðsmorð

Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR, nafngreindi sérstaklega Björgvin Jón Bjarnason, stjórnarformann lífeyrissjóðsins Gildis, og Pálmar Óla Magnússon, formann stjórnar Birtu lífeyrissjóðs, í grein sem birtist á Vísi á miðvikudag. Sagði hann þá báða hafa verið lykilstjórnendur hjá Samskipum þegar samkeppnislagabrot sem fyrirtækið fékk 4,2 milljarða króna metsekt fyrir í síðustu viku áttu sér stað.

„Hér fer örsaga af skipulagðri glæpastarfsemi og spillingu í íslensku samfélagi. Saga af fólki sem svindlar og fremur þaulskipulagða glæpi gegn samborgurum sínum og samfélagi. Saga af mönnum sem hafa komist til æðstu metorða yfir eftirlaunasjóðum almennings í skjóli spillingar og brota sem nær útilokað er að meta að fullu til tjóns,“ skrifaði Ragnar Þór sem setti spurningarmerki við hæfni Björgvins og Pálmars til þess að stýra lífeyrissjóðunum. 

Pálmar Óli var forstjóri Samskipa á hluta tímabilsins sem Samkeppniseftirlitið segir að fyrirtækið hafi átt í ólöglegu samráði við Eimskip. Hann er einn fjögurra stjórnenda fyrirtækjanna tveggja sem hafa enn stöðu sakbornings í sakamálarannsókn héraðssaksóknara á samráðinu sem hefur staðið yfir frá 2014.

Björgvin hafnaði ásökunum Ragnars Þórs í svargrein á Vísi í gær og sagði verkalýðsforingjann fara með ósannindi um hlut sinn í brotum Samskipa þar sem hann starfaði sem forstöðumaður innanlandssviðs.

„Kjarni málsins er sá að ég er engan veginn sekur um þau afbrot sem Ragnar Þór ætlar mér. Það er þó ekki hægt að láta smáatriði eins og eitt mannorðsmorð trufla sig ef sagan er góð,“ skrifaði Björgvin.

Stjórnandi í sautján mánuði

Ritdeila Ragnars Þórs og Björgvins snýst því um hvaða ábyrgð sá síðarnefndi, sem stjórnandi hjá Samskipum, bar á brotunum sem Samkeppniseftirlitið lýsti í sektarákvörðun sinni.

Meginrannsóknartímabilið sem ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nær til var frá 2008 til 2013. Björgvin benti á að hann hætti hjá Samskipum í janúar árið 2007, einu til einu og hálfu ári áður en Samkeppniseftirlitið segir að alvarlegustu brotin hafi hafist. Björgvin stýrði innanlandssviðinu í sautján mánuði, frá ágúst 2005.

Í andsvari við svargrein Björgvins í gær stóð Ragnar Þór við ásakanir sínar sem hann sagði fengnar beint upp úr skýrslu Samkeppniseftirlitsins. Vísaði Ragnar Þór til þess að eftirlitið hafi sagt að samráð flutningsfyrirtækjanna tveggja hefði staðið yfir mun lengur en frá 2008, allt frá árinu 2001.

Ólöglegt samráð í flutningum fyrir norðan

Brotin sem áttu sér stað að einhverju leyti á þeim tíma sem Björgvin starfaði fyrir Samskip eru rakin í ákvörðun Samkeppniseftirlitsins og í grein Ragnars Þórs. Fyrir 2008 eru Samskip og Eimskip sögð hafa þegar átt í eftirfarandi samráði: 

• Verðsamráð og markaðsskipting milli Samskipa og Eimskips í Hollandi sem var meðal annars til þess fallið að hafa skaðleg áhrif á útflutning á sjávarafurðum frá Íslandi.
• Samráð í sjóflutningum milli Íslands og annarra ríkja.
• Samráð í landflutningum á Norðurlandi.
• Samráð í skipaafgreiðslu.

Aðeins síðastnefndu brotin tvö vörðuðu innanlandsstarfsemi Samskipa. Ólögmætt samráð sem Samkeppniseftirlitið telur að fyrirtækin hafi átt í um skipaafgreiðslu er sagt hafa átt sér stað að minnsta kosti frá nóvember 2007, átta mánuðum eftir að Björgvin lét af störfum.

Samráð í landflutningum til Siglufjarðar er hins vegar sagt hafa átt sér stað frá ársbyrjun 2005 til júní 2008. Björgvin stýrði innanlandssviðinu hluta þess tíma. Brot Samskipa eru sögð hafa falist í samstarfi við fyrirtækið Norðurfrakt, flutningsfyrirtæki á Siglufirði, eftir að Eimskip náði yfirráðum í félaginu.

Félögin hafi ákveðið sameiginlega verð sem Eimskip eða Norðurfrakt innheimti fyrir flutningaþjónustu hjá viðskiptavinum Samskipa eða í viðskiptum sem Samskip öfluðu. Brotin voru einnig talin hafa falist í samstarfinu sem slíku.

Í samtali við Vísi fullyrti Björgvin að ásakanir Ragnars Þórs væru efnislega rangar og hann hefði ekki tekið þátt í neinni brotlegri starfsemi á meðan hann starfaði fyrir Samskip. Afskiptum hans af félaginu hafi lokið alfarið í janúar 2007.

Reiknar ekki með því að menn hafi verið algerlega ómeðvitaðir

Ragnar Þór segir við Vísi að hann byggi ásakanir sínar á því að Björgvin hafi verið lykilstjórnandi hjá Samskipum á meðan samkeppnislagabrot voru framin. Hann segist ekki vita hvað fór á milli Björgvins og annarra stjórnenda eða hversu margir séu viðriðnir svikamyllu af þessu tagi.

„Hverjir gerðu nákvæmlega hvað á þeim tíma sem hann starfaði hjá fyrirtækinu verður hann að svara fyrir. Ég get ekki svarað um það. Ég reikna ekki með því, frekar en hjá öðrum fyrirtækjum, að það séu það miklir eldveggir á milli deilda og stofnana að menn hafi verið algerlega ómeðvitaðir um hvað var í gangi,“ segir formaðurinn.

Hann taki orð Björgvins fyrir því að hann hafi ekkert vitað af brotunum.

„Ef hann vill stefna mér fyrir meiðyrði fyrir dómi þá bara fagna ég því og er tilbúinn að mæta honum í dómsal. Ég tek því bara fagnandi og stend fyrir máli mínu þar,“ segir Ragnar Þór.