Lítil verðbólga hér ekki merkileg í alþjóðlegu samhengi

Verðbólga á Íslandi hefur verið undir 2,5 prósenta markmiði Seðlabanka Íslands í vel á fjórða ár. Hins hafa mörg önnur ríki búið við miklu lengra verðstöðugleikatímabil. Alþjóðlega er verðbólga mjög lág og gengur fyrirbærið undir heitinu týnda verðbólgan. Lág verðbólga hér á landi á síðustu árum skýrist að miklu leyti af alþjóðlegum áhrifum.

Árlegur peningamálafundur Viðskiptaráðs Íslands fór fram í Gamla bíói í morgun en á fundinum fór Már Guðmundsson seðlabankastjóri yfir peningastefnuna og ástand og horfur í efnahagsmálum hér á landi.Verðbólga á Íslandi hefur verið undir 2,5 prósenta verðbólgumarkmiði Seðlabankans í tæplega fjögur ár en hún fór undir markmiðið í febrúar 2014 og hefur haldist þar síðan.

Margir telja að þetta sé eitthvað séríslenskt fyrirbæri og endurspegli aðeins góðan árangur okkar í hagstjórn en er það svo? Már fjallaði í erindi sínu um týndu verðbólguna en það er alþjóðlegt fyrirbæri sem felst í því að verðbólga hefur verið alþjóðlega mjög lág lengi.

Ástralía, Chíle, Ísrael, Kanada, Noregur og Nýja-Sjáland sem öll styðjast við verðbólgumarkmið eru talsvert undir sínum markmiðum og hafa verið lengi. Tékkland er sex prósentustigum yfir markmiði og Svíþjóð er á pari.

Flesta þessara ríkja sem styðjast við verðbólgumarkmið hafa verið miklu lengur undir verðbólgumarkmiði en við Íslendingar. Lág verðbólga er semsagt alþjóðlegt fyrirbæri. En hvað skýrir hana?

„Þetta er alþjóðavæðingin, meiri hreyfanleiki á vinnuafli yfir landamæri. Þetta eru alþjóðlegar virðiskeðjur. Þetta er aukin samkeppni alþjóðlega, óbeinar hótanir frá vinnuafli í öðrum ríkjum, nýmarkaðsríkjum og annað slíkt og þess vegna sjáum við þessa týndu verðbólgu úti um allt,“ segir Már Guðmundsson seðlabankastjóri. 

Hagfræðingurinn Nouriel Roubini, prófessor við New York-háskóla, skrifaði grein fyrr í haust þar sem hann reynir að útskýra ástæður týndu verðbólgunnar. Roubini segir, líkt og Már hér framar, að ástæðurnar séu margþættar. Alþjóðavæðingin hafi tryggt flæði á ódýrri vöru og þjónustu frá Kína og öðrum nýmarkaðsríkjum. Veikari stéttarfélög og lakari samningsstaða launafólks hafi flatt út Phillips-kúrfuna svokölluðu, sem sýnir sambandið milli atvinnuleysis og verðbólgu og er almennt neikvætt. Þá hafi verð á olíu og annarri hrávöru haldist lágt eða verið í verðfalli og að auki nefnir hann tækninýjungar til sögunnar sem hafi lækkað verð á vörum og þjónustu. 

Sjá grein Roubinis hér.