Innlán heimila aukist um 100 milljarða á rúmu ári

Innlán heimila í bankakerfinu hafa aukist um liðlega 100 milljarða króna á rúmlega einu ári. Á sama tíma hefur eign heimila í hlutabréfasjóðum dregist saman um liðlega tíu milljarða og ekki verið minni í þrjú ár. Þá er bein hlutafjáreign heimila í skráðum hlutabréfum í sögulegri lægð.

Sigurður Örn Karlsson, greinandi hjá IFS, segir ljóst að mörg heimili hafi haldið að sér höndum þegar komi að hlutabréfakaupum og einbeitt sér fremur að því að greiða niður skuldir, enda hafi skuldsetning heimilanna lækkað undanfarin misseri.

Innlán heimilanna í bankakerfinu námu um 790 milljörðum króna í lok septembermánaðar. Hafa þau vaxið um 7,8 prósent það sem af er ári og um 9,6 prósent á síðastliðnum tólf mánuðum. Til samanburðar voru innlánin um 667 milljarðar króna í byrjun árs 2016.

Seðlabankinn fjallaði um þennan mikla vöxt í innlánum heimilanna í fjármálastöðugleikaskýrslu sinni fyrr í haust. Benti bankinn á að þrátt fyrir aukna einkaneyslu hafi sparnaður heimilanna haldið áfram að aukast þar sem ráðstöfunartekjur vaxa enn hraðar.

„Þetta er mikill vöxtur á stuttum tíma,“ segir Sigurður Örn. „Það er því ekki nema eðlilegt að velta því fyrir sér hvort hluti þessara innlána heimilanna gæti leitað inn á hlutabréfamarkaðinn á næstu misserum. Í því sambandi má benda á að bein hlutafjáreign heimila í skráðum hlutabréfum er í sögulegri lægð samkvæmt gögnum frá Kauphöllinni. Það myndi hafa jákvæð áhrif á hlutabréfamarkaðinn ef einstaklingar myndu fjárfesta í frekari mæli í slíkum bréfum,“ nefnir hann.

Bein hlutabréfaeign heimila í skráðum félögum nam um 41 milljarði króna eða um fjórum prósentum af heildarmarkaðsvirði félaga í Kauphöllinni í septembermánuði, samkvæmt gögnum sem Kauphöllin tók saman fyrir Markaðinn. Eins og Fréttablaðið greindi frá í júní hefur hlutfallið ekki verið lægra í að minnsta kosti fimmtán ár, en á árunum fyrir fall fjármálakerfisins átti almenningur að jafnaði á bilinu samanlagt um 12 til 17 prósent af markaðsvirði skráðra hlutabréfa.

„Víðast hvar erlendis fjárfesta heimili hærra hlutfall af sparnaði sínum í hlutabréfum en gengur og gerist hér á landi,“ segir Sigurður Örn. „Þróunin hér hefur verið nokkuð einkennileg. Ásókn heimila í hlutabréf hefur verið lítil og á sama tíma hafa innlán þeirra í bankakerfinu vaxið verulega, sem helst í hendur við launahækkanir og hærri ráðstöfunartekjur heimilanna.“

Innlán fyrirtækja í bankakerfinu hafa jafnframt vaxið á undanförnum mánuðum. Í lok september námu þau um 375 milljörðum króna en til samanburðar voru þau um 348 milljarðar í lok síðasta árs. Hafa þau þannig aukist um tæplega átta prósent.

Sigurður Örn bendir á að innlán fyrirtækja hafi haldist nokkuð stöðug undanfarin átta ár. Hins vegar séu auknar líkur á því að þau vilji færa fjármagn úr innlánum yfir í arðbærari fjárfestingar á verðbréfamarkaði.

Í nýrri greiningu IFS er bent á að vænt ávöxtun á hlutabréfamarkaði sé nokkuð góð fyrir næsta ár. Miðað við virðismöt sérfræðinga IFS má áætla að vænt ávöxtun – út frá markaðsvirði skráðu félaganna – sé á bilinu 18 til 30 prósent á næsta ári. Það sem styður við hækkanir á hlutabréfum eru meðal annars spár um góðan hagvöxt, lítið atvinnuleysi og aukna einkaneyslu og fjárfestingu, að mati IFS.

Hins vegar gætu óvissuþættir á borð við áherslur nýrrar ríkisstjórnar í efnahags- og skattamálum ásamt sókn fjárfesta í erlendar fjárfestingar dregið úr þeim væntingum. 

Fréttin birtist fyrst í Markaðnum, fylgiriti Fréttablaðsins um viðskipti og fjármál.