Mættum hugsa oftar um kærleikann

Innan um helling af glærum blöðrum er listafólk að undirbúa sýningu dansverks í Tjarnarbíói. Hópurinn gerir hlé þegar Fréttablaðsfólk ryðst inn í salinn og þegar ljósmyndarinn hefur smellt af er Valgerður Rúnarsdóttir stjórnandi króuð af í viðtal. Hún brýnir fyrir samstarfsfólkinu að halda áfram, nota tímann enda frumsýning að bresta á, hún er í kvöld, föstudag, klukkan 20.30.

Verkið heitir Kæra manneskja og Valgerður er titlaður höfundur. „En þó ég sé að stýra þessu þá eru allir þátttakendurnir meðhöfundar því margar hendur og margir hausar koma að því,“ tekur hún fram. „Einhver kemur með fræ sem hann sáir inn í hópinn og það fer kannski að spíra hjá einhverjum öðrum. Hugmyndirnar fæðast hver af annarri og renna saman þannig að að lokum man maður ekki hver kom með hverja. Svo höfum við horft á myndir saman, hlustað á tónlist sem hreyfði við okkur og kannski einhver fundið ljósmynd eða blaðagrein sem hefur komið að notum.“

Valgerður viðurkennir þó að hafa átt upphaflegu hugmyndina. Hana rekur hún til fæðingar dóttur sinnar fyrir tæpum þremur árum. „Móðir mín er dáin og þar sem ég sat með ósjálfbjarga hvítvoðunginn minn fór ég að hugsa um allt sem hún gerði fyrir mig og amma gerði fyrir hana og langamma?… Allar höfðum við gengið í gegnum það sama, innan í okkur óx líf sem við vildum vernda og hlúa að. Það helltust yfir mig hugmyndir um allar kynslóðirnar sem koma og fara og þá hringrás sem stöðugt er í gangi. Líka í stærra samhengi, til dæmis í umgengni okkar við móður jörð. Hvað með framtíðarkynslóðir. Munu þær hafa það gott?“

Valgerður bendir á að vestrænn heimur sé ansi frekur á umhverfið og segir hugmyndir að dansverkinu hafa orðið til í samhengi við þá staðreynd. „Við vinnum til dæmis með andardráttinn, þessa einföldu gjörð að anda inn og anda út – og þá kemur líka við sögu hverju við öndum út – koltvísýringnum. Þarna er allt undir, allt frá því að fæðast og deyja og yfir í jörðina og umhverfið.“

Allt er þetta túlkað með hreyfingum, ljóðum og tónlist á sviðinu í Tjarnarbíói. „Þó verkið sé í sjálfu sér fullmótað nú þá verða engar tvær sýningar nákvæmlega eins, því þar eru opnir kaflar og alltaf er eitthvað lífrænt að gerast í ferlinu.“

Nú vil ég vita hvaða tilgangi blöðrurnar gegna í sýningunni Kæra manneskja. Eru þær bara til skrauts eða hafa þær dýpri merkingu?

„Þar sem við vorum að vinna með andardráttinn og loftið fannst okkur blöðrurnar túlka þetta stóra vandamál sem mengunin er. Þó við viljum ekki mála skrattann á vegginn þá eru blöðrurnar okkar sýnileg mengun. Þær eru koltvísýringurinn. Svo eru þær líka plasthaf og túlka það sem maðurinn er að láta frá sér.“

Valgerður vill líka undirstrika titilinn, Kæra manneskja. „Við mættum hugsa um það oftar að sýna kærleika, bæði samborgurunum og umhverfinu. Þannig getum við reynt að bjarga stóru, yfirvofandi vandamáli.“

Þó sýningin sé í Tjarnarbíói þá hefur hún verið æfð á Dansverkstæðinu við Skúlagötuna, þar sem sjálfstætt starfandi dansarar og danshöfundar hafa haft húsnæði. Nú hefur því verið lokað, að sögn Valgerðar og það er henni áhyggjuefni. „Dansinn á Íslandi er heimilislaus um þessar mundir, þrátt fyrir velgengni bæði hér heima og á erlendri grundu.“

Hún bendir á að dansinn sé blómstrandi grein hér á landi og fari víða. „Íslenskir dansarar og danshöfundar ferðast með sína list og hafa unnið sigra erlendis því dansinn er ekki bundinn við neitt tungumál. Ég hef til dæmis unnið mikið með danshöfundi í Belgíu og farið heimshorna á milli.

Það er auðvitað frábært að fá að sýna hér í Tjarnarbíói en það eru bara svo margir sjálfstæðir sviðslistahópar í landinu að það er setið um þetta hús. Best væri ef við ættum okkar hús sem væri helgað dansinum.“