Ólafur Ólafsson notaði verk Hrings í leyfisleysi

Ávarp Ólafs Ólafssonar fésýslumanns sem hann birti áður en hann kom fyrir stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis 17. þessa mánaðar, sem vakti verulega athygli. Bak við Ólaf má sjá mikið málverk. Þetta verk ef eftir Hring Jóhannesson, sem telst einn af meisturum hins íslenska málverks. Ólafur hafði ekki fyrir því að fá leyfi hjá erfingjum Hrings fyrir notkun verksins, en ekki margir gera sér grein fyrir því að um myndlist gengnir sama máli og tónlist; þó fólk eigi myndlistarverk á það ekki sjálfan höfundarréttinn né heldur sæmdarrétt.

Myndstef, sem annast slík réttindi fyrir félagsmenn sína, er nú að skrifa bréf til Ólaf Ólafssonar þar sem honum verður gerð grein fyrir þessu.

„Þetta er vissulega verk eftir Hring Jóhannesson, sem er höfundaréttarvarið,“ segir Aðalheiður Dögg Finnsd. Helland framkvæmdastjóri Myndstefs.

Ólafur bað ekki um leyfi

Aðalheiður Dögg segir að samkvæmt höfundaréttarlögum hefðu ábyrgðarmenn vefsíðunnar söluferli.is þurft að óska eftir leyfi fyrir þessari birtingu og greiða höfundaréttargreiðslu þar sem þau eru frum-birtingaraðili.

„Aðrir miðlar sem birtu myndbandið, brot úr því eða skjáskot eru undanþegin höfundaréttargreiðslu samkvæmt undanþáguákvæðis í höfundaréttarlögum (þar sem um flutning frétta er um að ræða).“

Aðalheiður segist ekki geta tjáð sig um einstök mál en það getur Þorri Hringsson, sonur listamannsins. Hann segir að málið sé í ferli.

„Þetta er skammt á veg komið. Það þarf að byrja á því að senda aðstandendum þessarar síðu tilkynningu eða kröfu,“ segir Þorri. Hann segir það hlutverk Myndstefs að sjá til þess að höfundar og/eða erfingjar höfundarréttar fái sín myndstef. Í þessu tilfelli var ekki beðið um leyfi, hvorki með það fyrir augum að að greiða fyrir birtinguna né að slík birting væri gjaldfrjáls og þá verði að fara þessa leið.

Myndlist ekki verðlaus menningarafurð

Þorri ætlar að þetta hafi verið gert í ógáti, enda sé ríkjandi meðvitundarleysi um myndlist sem gjaldskylda menningarafurð; menn átta sig ekki á því að það gilda sömu lögmál um þetta og tónlist.

„Ég held að menn átti sig á því að ekki er hægt hægt að nota hvaða tónlist sem er við hvaða tækifæri sem er. En, þetta mun ekki setja ólaf á hausinn, það er fyrst og fremst þessi táknræna viðurkenning á því að myndlist er ekki verðlaus menningarafurð. Menn geta ekki gert hvað sem er – hvernig sem er. Þó menn eigi verkið eiga þeir ekki höfundarréttinn. Og mega ekki gera hvað sem er, hvorki höfundar- né sæmdarréttinn.“

Ekki í illindum eða vonsku út í manninn

Þegar Þorri er spurður hvernig honum hafi orðið við þegar Ólafur birtist og í baksýn blasti við verk eftir föður hans þá segir hann að honum hafi þótt þetta kómískt. Hann hefur nú hugsað um þetta alllengi, en ýmsir hafi haft samband við sig og spurt einmitt þessarar spurningar, hvort leyfi væri fyrir hendi. En, hann og systkini hans komu af fjöllum.

„Þetta eru auðvitað engar upphæðir, þetta verður ekki þúfan sem veltir fjallinu Ólafi Ólafssyni. Ef hann hefði beðið um leyfi þá veit ég ekki hver gjaldskráin hjá Myndstef er, en það er ekki mikið. Þar er miðað við hversu lengi og hversu stór hluti verksins sést. En, það er ekki ætlun okkar að vera með einhver harðindi, Myndstef vinnur þessa vinnu. Og þetta er ekki í neinum illindum eða vonsku út í manninn. Þetta er ekki persónulegt. Alls ekki. Það hefði ekki skipt neinu máli hver hefði átt í hlut,“ segir Þorri Hringsson.