Arðsemi bankanna enn undir markmiði

Arðsemi stóru viðskiptabankanna þriggja af reglulegum rekstri batnaði lítillega í fyrra en uppfyllir þó ekki enn þá kröfu sem íslenska ríkið gerir til langtímaarðsemi eignarhlutar síns í bönkunum. Arðsemi reglulegs rekstrar Íslandsbanka og Landsbankans jókst smávegis á milli ára, og nam 8,2 og 5,9 prósentum af eigin fé bankanna, en hins vegar lækkaði arðsemi Arion banka í 5,3 prósent sem er lægsta arðsemi sem bankinn hefur skilað á síðastliðnum fimm árum.

Þrátt fyrir að bókhaldslegur hagnaður bankanna þriggja hafi dregist saman um 53,8 milljarða króna á milli áranna 2015 og 2016, þá batnaði afkoman af reglulegum rekstri um 4,7 milljarða. Meginskýringin á þessari bættu afkomu liggur í aukningu á hreinum vaxtatekjum sem jukust um níu milljarða króna á milli ára, að því er fram kemur í nýrri skýrslu Bankasýslu ríkisins.

Eftir að hafa dregist nokkuð saman á árunum 2012 til 2014 hefur hagnaður bankanna af reglulegum rekstri aukist á síðustu tveimur árum.

Bankarnir þrír hafa skilað miklum heildarhagnaði, eða sem nemur samtals 527 milljörðum króna, á undanförnum átta árum, en hagnaðurinn hefur einkum og sér í lagi skýrst af óreglulegum liðum eins og virðisaukningu útlána og sölu eigna.

Eftir sem áður eiga bankarnir enn verk fyrir höndum við að bæta afkomu sína af grunnrekstri. Þannig var arðsemi bankanna af reglulegum rekstri minni í fyrra, þegar hún var 6,4 prósent, heldur en árið 2012, en þá nam hún 7,9 prósentum. Er hún þannig enn umtalsvert undir þeirri arðsemiskröfu sem ríkið gerir til eignarhlutar síns í bönkunum.

Arðsemi Landsbankans hefur lagast frá árinu 2014, að sögn Bankasýslunnar, rétt eins og arðsemi Íslandsbanka, sem hefur bætt afkomu sína af reglulegri starfsemi á hverju ári frá 2012. Hins vegar stóð arðsemi reglulegs rekstrar Arion banka nánast í stað á árunum 2013 og 2015 og lækkaði á síðasta ári. 

Hlutur ríkisins hvergi meiri en hér á landi

Bankasýsla ríkisins bendir á í skýrslunni að fjárbinding íslenska ríkisins í eignarhlutum sínum í viðskiptabönkunum sé orðin „gríðarleg“ í samanburði við önnur Evrópuríki. Þannig hafi hlutur ríkisins í bókfærðu eigin fé stóru viðskiptabankanna þriggja aukist úr 13,8 prósentum af vergri landsframleiðslu árið 2015 í 18,7 prósent í fyrra. 

Til samanburðar var hlutfallið 4,6 prósent í Belgíu, 1,9 prósent í Bretlandi og 2,3 prósent í Hollandi í fyrra, að sögn Bankasýslunnar. Þess má geta að hlutfallið var 3,6 prósent hér á landi í árslok 1997, þegar ríkissjóður átti allt hlutafé í Búnaðarbankanum, Fjárfestingarbanka atvinnulífsins og Landsbankanum.