Nýi eigandi Grímsstaða: Umdeildur huldumaður með vasa fulla af seðlum

Kaup breska milljarðamæringsins Jims Ratcliffe á Grímsstöðum á Fjöllum, ásamt jörðum í Vopnafirði, hafa vakið nokkra athygli – en kannski minni en von var á. Umhverfismál og varðveisla villta laxins í Norður-Atlantshafi er uppgefin ástæða Ratcliffes á kaupunum.

Umfjöllun erlendra fjölmiðla um iðnjöfurinn og fyrirtæki hans Ineos, eða það litla sem hefur birst, bendir ekki til þess að umhverfismál séu honum sérstaklega hugleikin þegar kemur að rekstri fyrirtækja í hans eigu.

Austurfrétt sagði fyrst frá því í byrjun mánaðarins að fimmti ríkasti maður Bretlandseyja væri orðinn umsvifamikill landeigandi í Vopnafirði – hafi keypt þrjár jarðir í Vopnafirði en ætti hlutdeild í átta öðrum í gegnum Veiðifélagið Streng. Á mánudag greindi RÚV frá kaupum Ratcliffes á 50% af Grímsstöðum á Fjöllum, og í tilkynningu hans sagði að það væri gert með verndunarsjónarmið í huga. Þess má geta að vatnasvið Selár í Vopnafirði nær inn á umrætt land.

Auðurinn í milljörðum punda

Kaupin hafa vakið spurningar vegna augljósrar tengingar við hugmyndir kínverska auðmannsins Huang Nubo fyrir nokkrum árum – sem vöktu hörð viðbrögð. Síðar lögðu þau Ögmundur Jónasson og Svandís Svavarsdóttir, þingmenn Vinstri grænna, fram þingsályktunartillögu um kaup ríkisins á jörðinni – sem þegar á fjórðung hennar. Gekk málið til nefndar og virðist hafa dagað þar uppi.

Jim Ratcliffe virðist vera hálfgerður huldumaður í alþjóðlegu viðskiptalífi – lítið ber á honum persónulega öfugt við umsvif viðskiptaveldis hans. Ineos Group Limited er efnaframleiðslurisi með umsvif í öllum heimshlutum. Velta fyrirtækisins og persónulegur auður Rat­cliffes er allur talinn í milljörðum punda, en erfitt er að festa hendur á því hversu efnaður hann er.

JR eða Dr. No

Í umfjöllun Financial Times um Ratcliffe segir að hann sé hlédrægur og dulur, en hafi verið kallaður JR eftir þekktri persónu úr sápuóperunni Dallas. Eins hefur nafn Dr. No verið tengt við Ratcliffe, og vísað til eins þekktasta illmennis kvikmyndasögunnar. FT nefnir þó ekki í hvaða samhengi þessi viðurnefni voru tengd eiganda Grímsstaða á Fjöllum. Þar segir að nafn fyrirtækis hans, Ineos, sé hins vegar ekki almenningi tamt, þrátt fyrir að framleiðsluvörur þess séu óbeint inni á heimilum milljóna manna – hvort sem það er tappi á flösku, tannkrem, tölvur eða bíllinn fyrir utan. Orkugeirinn tengist fyrirtækinu einnig beint, bæði í vinnslu á olíu og kolum.

Breska stórblaðið Guardian fjallaði um fyrirtækið í september síðastliðnum og áform þess um að hefja vinnslu á jarðgasi í Bretlandi með svokölluðu bergbroti (eða fracking) sem hefur vægast sagt verið umdeild aðferð við orkuöflun víða um heim. Snertir það umhverfismál í víðu samhengi og hefur ekki síst verið í umræðunni vegna aukinnar athygli heimsbyggðarinnar á loftslagsbreytingum sem stærsta hagsmunamáls samtíðarinnar.

Fréttin birtist fyrst í Fréttablaðinu.