Freista þess að kyrrsetja gjaldeyri fari bankar í gjaldþrotaskipti

Erlendir kröfuhafar föllnu bankanna, Kaupþings og Glitnis, munu að öllum líkindum freista þess að stöðva flutning erlendra eigna þrotabúa föllnu bankanna til Íslands fari svo að bankarnir fari í hefðbundin gjaldþrotaskipti og erlendum eignum þeirra verði skipt í krónur.

Bjarni Benediktsson, fjármálaráðherra, sagði eftir ársfund Seðlabankans hinn 27. mars, að til greina kæmi að setja tímamörk á slitameðferð föllnu bankanna. Það þýddi svokallað sólarlagsákvæði í kafla um slitameðferð í lögum um fjármálafyrirtæki. Dæmi um slíkt þekkist erlendis, t.d í Bandaríkjunum. 

Frumvarp í undirbúningi

Samkvæmt upplýsingum fréttastofu er slíkt frumvarp nú í undirbúningi í fjármálaráðuneytinu. Það sem verið er að skoða er hvernig slík sólarlagsákvæði eru erlendis og hvernig útgreiðsluheimildir eru á meðan slitameðferð stendur yfir. Þau tímamörk sem hafa verið til skoðunar eru 18-36 mánuðir. Vonir standa til þess að fullbúið frumvarp líti dagsins ljós í haust. 

Fjármálaráðherra sagði eftir ársfund Seðlabankans eðlilegt að föllnu bankarnir færu í hefðbundið gjaldþrot tækist ekki að ljúka slitum innan tímamarkanna. 

Við slíkt gjaldþrot gæti skiptastjóri skipt erlendum eignum þessara búa í íslenskar krónur og greitt kröfurnar út í krónum.

Að taka erlendar eignir þrotabúanna og skipta þeim í kröfur er því ekki lengur ósennileg framvinda fyrir slitabú föllnu bankanna, heldur mjög raunhæfur möguleiki. Ljóst er hins vegar að væri slík aðgerð framkvæmd í berhögg við vilja eigenda slitabúanna, þ.e. kröfuhafanna, hefði hún einhverjar afleiðingar í för með sér.

Steinunn Guðbjartsdóttir, formaður slitastjórnar Glitnis, sagði samtali við fréttastofu í dag að hún teldi mjög líklegt að kröfuhafar bankans myndu beita sér gegn því, eftir atvikum fyrir þarlendum dómstólum, að erlendar eignir bankans yrðu fluttar til Íslands ef gjaldþrotaleiðin yrði ofan á og til stæði að skipta erlendum eignum í krónur.

Jóhannes Rúnar Jóhannsson hjá slitastjórn Kaupþings tekur undir þetta. „Það er ljóst að ef kröfuhafarnir eru ósáttir við þá meðhöndlun sem þeir fá á Íslandi þá er viðbúið að þeir grípi til einhverra úrræða. Eitt sem þeir gætu gert er að höggva í þá vernd sem búin njóta núna alþjóðlega á grundvelli viðurkenningar fyrir erlendum dómstólum á núverandi slitameðferð, en auðvitað veit maður ekki hvort það myndi bera árangur,“ segir Jóhannes.

Í hverju myndi þetta birtast, einhvers konar kyrrsetningu eða frystingu á gjaldeyriseignum? „Það væri möguleiki að menn reyndu að kyrrsetja eignir búanna erlendis. Menn gætu líka reynt að höfða mál erlendis og menn gætu mögulega reynt að hefja einhvers konar mini-gjaldþrotaskipti erlendis o.s.frv.“

Spenntastir fyrir gjaldþrotaskiptum að óbreyttum lögum

Í 103. gr. a laga um fjármálafyrirtæki er ákvæði um að slitastjórn sé skylt að óska eftir gjaldþrotaskiptum í héraðsdómi ef útséð er að nauðasamningar takist ekki eða slitastjórn telur sýnt að ekki verði forsendur til að leita hans. Það sama geta einstakir kröfuhafar gert ef kröfur þeirra hafa verið viðurkenndar. Skilyrðin fyrir þessu eru að annaðhvort hafi nauðasamningsumleitanir slitastjórnar ekki borið árangur eða viðkomandi kröfuhafi sýnir fram á að ekki séu lagaskilyrði til að leita nauðasamnings eða sá fjöldi kröfuhafa sé andvígur nauðasamningi að útilokað sé að tekist geti að koma honum fram miðað við fyrirliggjandi upplýsingar um fjárhag bankans. Til að hafa slíka kröfu uppi verður þó kröfuhafi að sýna fram á að hann hafi lögvarða hagsmuni af því að koma fram gjaldþrotaskiptum, fremur en að fyrirtæki verði áfram í slitameðferð.

Að framansögðu virtu er ekki hlaupið að því fyrir einstaka kröfuhafa að krefjast gjaldþrotaskipta hjá banka í slitameðferð þar sem framangreind skilyrði þurfa að vera uppfyllt.

Samkvæmt heimildum fréttastofu er þetta þó sú leið sem starfsfólk fjármálaráðuneytisins, sem skoðað hefur málið, er spenntast fyrir. Þ.e. að hægt sé að knýja fram gjaldþrotaleiðina án lagabreytingar. Það feli jafnframt í för með sér að ekkert inngrip af hálfu ríkisvaldsins sé nauðsynlegt.

Er þetta sú leið sem menn, sem hlynntir eru gjaldþrotaleiðinni, telja æskilegast að verði ofan á, en til vara sé hægt að beita löggjöf með tímafrestum á slitin með eftirfarandi gjaldþrotaleið.