Eðli stjórnmálanna

Nú þegar enn ein breyting hefur orðið á ríkisstjórn Íslands er eðlilegt að horfa fram á veginn og huga að þeim starfsháttum sem nauðsynlegt er að hafa í heiðri og láta fram ganga. Þeir sem veljast til forystu á þessu sviði vilja án efa láta gott af sér leiða og ná árangri. Stjórnmál eru í eðli sínu samstarfsmál, þar eru margir kvaddir til, bæði þeir sem hafa atvinnu af stjórnmálum, einnig áhugafólk og aðilar ákveðinna hagsmuna.

Þarna er kjörinn vettvangur til að þróa samræður þar sem leitað er lausna. Til að slíkt lukkist þurfa markmið að vera skýr og vinnuferli sem allir samþykkja. Um leið og verksvið ráðherra færist út og þeir hafa fleiri svið undir höndum þurfa þeir að endurskoða vinnulag og laga það að víðfeðmu starfssviði. Þeir munu ekki geta náð yfir málefnin nema með nánu samstarfi þeirra ráðuneyta sem hver og einn hafði áður.

Um leið dregur vonandi úr hagsmunagæslu samtaka, enda hafa samtök í landbúnaði og sjávarútvegi varað við þeirri sameiningu ráðuneyta sem nú er að komast í framkvæmd. Stærri einingar kalla á faglegri vinnubrögð en verið hafa. Æskilegt er að þróunin geti orðið sú að landið verði eitt kjördæmi, ekkert svæði landsins verði afskipt og þingmenn líti á sig sem fulltrúa alls landsins en ekki ákveðinna svæða.

Við þurfum að komast af stigi persónustjórnmála og á stig samstöðustjórnmála. Með hugtakinu persónustjórnmál á ég við að hver og einn sem fengið hefur ábyrgðarhlutverk í stjórnmálum vinnur að þeim og metur frá sínum sjónarhóli. Sjónarhólarnir eru nefnilega margir og hinir ábyrgu þyrftu að geta komist á þá sem flesta. Þegar þátttakendur sjá að þeirra stefna nær ekki öll að ganga fram þar sem þeir starfa með öðrum flokki verða þeir að láta samstöðustjórnmál taka við.

Þegar svo verður hætta menn að litast um eingöngu innan síns flokks og átta sig á að nýtt afl verður til með samstöðu flokka sem telja sig geta tekist á við verkefni með nýjum hætti, betur en hver flokkur fyrir sig hefur í stefnuskrá sinni. Með slíkri samstöðu verður til hollusta sem aldrei kemur fram í persónustjórnmálum.

Eftir hrun hafa margir vonað að nýr hugsunarháttur í stjórnmálum taki við. Svo hefur ekki orðið og myndin af Alþingi í hugum fólks er eins og hún getur döprust orðið. Það ætti að vera áramótaheit þingmanna að taka upp ný vinnubrögð, vinna að málefnum til að leysa þvert á flokka ef eðli málanna kallar á það. Það hefur örlað á þessu í vetur. Getur ekki vinna að nýrri stjórnarskrá orðið nýtt upphaf? Ekki geta þingmenn unað því að tíundi hver landi sé ánægður með starf þingmanna.