Af hverju var ekki horft á arðsemi eiginfjár Landsvirkjunar?

Þorsteinn Víglundsson fjallar í grein hér í blaðinu 13. desember um skýrslu okkar Ásgeirs Jónssonar um arðsemi orkusölu til stóriðju, sem unnin var fyrir fjármálaráðuneytið. Hann spyr hvers vegna við lítum framhjá þeirri augljósu staðreynd að arðsemi eiginfjár Landsvirkjunar hafi verið með besta móti miðað við almennt atvinnulíf hér á landi undanfarin ár, en látum nægja að skoða arðsemi heildarfjár fyrirtækisins (það er bæði eiginfjár og lánsfjár).

Skýringin á vali okkar er að Landsvirkjun nýtur ríkisábyrgðar á öllum skuldum. Arðsemi eiginfjár er gallaður mælikvarði þegar svo stendur á. Ríkisábyrgðin gerir það að verkum að erlent lánsfé fæst á lægri vöxtum en ella.

Þá hefur ábyrgðin gert Landsvirkjun kleift að fjármagna framkvæmdir með hærra hlutfalli lánsfjár en öðrum fyrirtækjum hefði staðið til boða. Hvort tveggja veldur því að arðsemi eiginfjár er meiri en annars væri. Samanburður á arðsemi eiginfjár Landsvirkjunar og annarra fyrirtækja verður því marklítill að okkar dómi.

Á hinn bóginn má færa rök fyrir því að eigandi sem er ábyrgur fyrir öllum skuldbindingum fyrirtækis geri lítinn greinarmun á eiginfé þess og skuldum. Þannig geti heildararðsemi gefið ágæta mynd af ávöxtun þess fjár sem Íslendingar leggja undir í rekstri Landsvirkjunar. Í öllu falli eru ekki augljósir annmarkar á því að bera saman heildararðsemi Landsvirkjunar og annarra fyrirtækja.