Áherslur á Norðurlandaráðsþingi

Í dag er 63. þing Norðurlandaráðs sett í Kaupmannahöfn. Á þinginu eru tekin fyrir mál sem snerta beint hagsmuni Íslendinga. Það er því ánægjulegt að stuðningur Íslendinga við norrænt samstarf mælist endurtekið mikill.

Norðurlandaráðsþingin eru mikilvæg vegna þess, að þar koma saman á einum fundi ráðherrar og þingmenn allra Norðurlandaríkjanna og ræða þau mál sem eru efst á baugi varðandi sameiginlega hagsmuni Norðurlandaríkja. Þá gefst norrænum þingmönnum einnig einstakt tækifæri til að beina óundirbúnum fyrirspurnum til ráðherra norrænna samstarfsmála frá öðrum Norðurlandaríkjum.

Sú umræða sem vekur jafnan einna mesta athygli er leiðtogafundur með þátttöku forsætisráðherra Norðurlandaríkjanna. Að þessu sinni verður fjallað um hin opnu norrænu samfélög og mun umræðan án efa litast af hinum skelfilegu atburðum er urðu í Noregi 22. júlí sl. sem beindust ekki aðeins að fórnarlömbum þeirra heldur einnig að mikilvægum norrænum gildum svo sem lýðræði og umburðarlyndi. Við megum aldrei láta undan í baráttunni gegn pólitískum öfgum.

Önnur umræða sem athygli beinist að er umræðan um utanríkismál, sem hefur aukist til muna í norrænu samstarfi síðasta áratuginn, sérstaklega með tilkomu Stoltenberg-skýrslunnar um norræna samvinnu á sviði utanríkis- og öryggismála.

Utanríkismálaumræðan á Norðurlandaráðsþinginu í ár fjallar til að mynda um endurnýjaða samstarfsáætlun Norrænu ráðherranefndarinnar um norðurskautið, en fyrsta áætlunin tók gildi 1996. Málefni norðurslóða hafa orðið sívaxandi hluti íslenskra utanríkismála og er mikilsvert fyrir Ísland að stuðla að verkefnum á þessu svæði í norrænu samstarfi. Sérstök áhersla verður lögð á byggðaþróun, að viðhalda umhverfi norðurskautsins og líffræðilegum fjölbreytileika, að dreifa upplýsingum um loftslagsbreytingar, að styðja við sjálfbæra atvinnustarfsemi og að styðja við menntun og frjáls félagasamtök íbúa á svæðinu.

Þá er á dagskrá samstarfsáætlun Norrænu ráðherranefndarinnar við nágranna í vestri. Með nágrönnum í vestri er átt við héruð í Kanada við Atlantshafið, ríki Bandaríkjanna við Atlantshafið, Írland og Skotland. Markmiðið er að stuðla að frekari þróun núverandi samstarfs og styrkja tengslin við nágrannana. Samstarfið á að byggja á sameiginlegum áskorunum og hagsmunum sem fylgja fámennum dreifbýliskjörnum á stórum landsvæðum, löngum vegalengdum, köldu loftslagi, auðlindum hafsins og auknum siglingum á norðurslóðum.

Siglingar á norðurslóðum koma einnig við sögu í umræðu um umhverfismál á Norðurlöndum þegar tekin verður fyrir tillaga umhverfis- og náttúruauðlindanefndar Norðurlandaráðs um aukið öryggi á sjó og umhverfisvernd við norðurskautið. Í henni er meðal annars lagt til að efla, innan Nuuk-samkomulags Norðurskautsráðsins um leit og björgun, norrænt samstarf um eftirlit með hafsvæðum og að koma á fót norrænni viðbragðssveit á sjó, með þátttöku norrænna landhelgisgæslna og björgunarsveita. Hvort tveggja gæti reynst þýðingarmikið fyrir Ísland.

Af öðrum einstökum málum ber að nefna sérstaklega umfjöllun um tillögu velferðarnefndar Norðurlandaráðs um mænuskaða í umræðum um félags- og heilbrigðismál. Sú tillaga var upphaflega lögð fram af Íslandsdeild Norðurlandaráðs og hefur verið aukin í umfjöllun nefndarinnar. Tillagan fjallar um að fela nefnd sérfróðra vísindamanna og lækna að safna upplýsingum og gera yfirlit yfir norrænar og aðrar rannsóknir og meðferðir við mænuskaða, í formi skýrslu, og gera tillögur um úrbætur um rannsóknir og meðferðir á mænuskaða, auk þess að gera rannsókn á þátttöku fólks með mænuskaða á vinnumarkaði og að vinna að norrænni gæðaskrá um mænuskaða.

Mænuskaðastofnun Íslands hefur staðið fyrir undirskriftarherferð kvenna til stuðnings tillögunni og hafa 8.500 konur sýnt stuðning sinn í verki. Það er gleðilegt enn á ný að almenningur lætur sig varða málefni norræns samstarfs.