Viðsnúningur á vinnumarkaði

Hrunið sópaði burt fjölda starfa. Starfandi fólki fækkaði um 13-14 þúsund frá 2. ársfjórðungi 2008 til jafnlengdar á árið 2009 skv. vinnumarkaðskönnun Hagstofunnar. Atvinnuleysi jókst hröðum skrefum eins og alkunna er. Aðlögun á vinnumarkaði í kjölfar hrunsins fólst m.a. í því að fólki í fullu starfi fækkaði en fólki í hlutastarfi fjölgaði. Í þessu felst að ýmsir þurftu að sætta sig við lægra starfshlutfall.

Störfum fjölgarÞað hefur óneitanlega orðið viðsnúningur á vinnumarkaði, enn sem komið er er hann þó viðkvæmur og smár í sniðum miðað við hverfilbyl hrunsins. Nú liggja fyrir tölur frá Hagstofu um að starfandi fólki hafi fjölgað um 2.500 frá 2. ársfjórðungi 2009 til sama tíma árið 2011.

Hagstofan birtir tölur um fjölda starfandi í fullu starfi og í hlutastarfi sem og vinnutíma hvors hóps um sig. Hagstofan hefur ekki upplýsingar um starfshlutfall þeirra sem eru í hlutastörfum. Því þarf að áætla fjölda starfa á grundvelli talna Hagstofu. Vinnutími fólks í hlutastarfi gefur vísbendingar um hvert starfshlutfallið þeirra er og þannig áætlað að maður í hlutastarfi sem vinnur 20 klukkustundir á viku sé í hálfu starfi. Þessar vísbendingar sýna að starfshlutfall þeirra sem eru í hlutastarfi hafi hækkað á þessum tveimur árum. Með þessu móti má umreikna hlutastörf til ígildis fullra starfa. Fjöldi starfa er áætlaður með því að leggja fjölda starfandi við ígildi fullra starfa sem unnin eru af fólki í hlutastörfum. Þetta er ekki ósvipuð aðferð og Vinnumálastofnun notar við mat á atvinnuleysi.

Niðurstaðan er sú að frá 2. ársfjórðungi 2009 til sama tíma 2011 hafi störfum fjölgað um 3.600 eða nokkru umfram fjölgun starfandi fólks og kemur hér til að áætlað starfshlutfall þeirra sem eru í hlutastörfum hefur aukist lítillega.

Vinnumarkaðurinn er að rétta úr kútnum og störfum er tekið að fjölga. Margt bendir til að eftirspurn eftir atvinnu sé að glæðast og að jafnvel beri á manneklu í einstökum greinum og landssvæðum. Þá má einnig benda á að atvinnuleysi í júlí sl. var 6,6% og hefur ekki mælst lægra síðan í desember 2008. Seðlabankinn hefur endurmetið horfur á vinnumarkaði og spáir nú að atvinnuleysi verði 7,1% í ár í stað 7,7% í fyrri spá. Bankinn gerir ráð fyrir að atvinnuleysi lækki á næstu árum og verði 5,8% á árinu 2013. Hagstofan gerir með sama hætti ráð fyrir lækkun atvinnuleysis á næstu árum og reiknar með 5,4%% atvinnuleysi 2013. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er raunar enn bjartsýnni og spáir 4,3% atvinnuleysi 2013. Þessi lækkun gefur fyrirheit um að markmið kjarasamninga um 4-5% atvinnuleysi 2013 sé í augsýn og aðgerðir í atvinnu- og efnahagsmálum hljóta að miða að því markmiði verði náð.