Ný þekking úr Norðursjó gæti beint sjónum að Drekasvæðinu

Aukinn áhugi á olíuleit undir hraunlögum í vestanverðum Norðursjó kann að beina áhuga olíufélaga að Jan Mayen og íslenska Drekasvæðinu. Þetta er mat eins helsta sérfræðings Norðmanna um olíuiðnaðinn, Hans Henrik Ramm, sem hefur meðal annars gegnt stöðu aðstoðarolíumálaráðherra.

Í grein á helsta fréttamiðli norska olíuiðnaðarins, Offshore.no, vitnar hann til nýrra ummæla forstjóra Olíustofnunar Noregs, Bente Nyland, um að svæði undir gömlum hraunlögum í vestanverðum Norðursjó kunni að vera þau vænlegustu á norska landgrunninu. Olíustofnunin hafi nú vísað veginn með því að taka frumkvæðið að því að kanna hvað kunni að leynast undir slíkum basaltslögum.

Stór olíufélög eins og ExxonMobil og Chevron, séu þegar búin að fá þar leitarleyfi og fyrstu vísbendingar lofi góðu. Þar séu aðstæður hins vegar með þeim hætti að auðlindirnar séu taldar liggja undir hraunlögum, sem til þessa hafi verið mjög erfitt og nánast illmögulegt að sjá í gegnum.

Nú hafi fyrstu skrefin verið stigin með leitaraðferðum sem geti opnað ný og spennandi svæði. Hans Henrik Ramm nefnir Jan Mayen-svæðið í því sambandi enda sé jarðfræðin þar að miklu leyti hliðstæð.

Hann segir marga í Noregi hafa brosað þegar olíumálaráðherra Noregs bauð fram Jan Mayen-svæðið og litið á það sem tilraun til að kaupa sér frið frá kröfum um að opna umdeild svæði við Lófót og í Vesturál til olíuleitar.

Íslendingar líti hins vegar ekki á þetta sem neitt grín, þeir hafi nú hafið sitt annað olíuleitarútboð á Drekasvæðinu og vonist eftir miklum olíulindum. Fyrsta útboðið hafi misheppnast þegar aðeins tvö fyrirtæki sóttu um og hættu bæði við, enda gátu þau varla haldið áfram án samstarfs við stærri fyrirtæki.

Þrjár ástæður skýri hvernig fór með fyrsta útboðið, að mati Ramm: Óvissa um möguleikana, fjármálakreppan og hræðilega flókið og óhagstætt skattkerfi. Nú sé fjármálakreppan yfirstaðin, að minnsta kosti fyrir olíufélögin, og Íslendingar hafi breytt skattkerfinu og það virðist við fyrstu sýn vera einfaldara.

Hans Henrik segir að því meiri jákvæðari upplýsinga sem olíufélögin afli undan hraunlögunum í Noregshafi, því meira hafi þau til að meta Jan Mayen-svæðið, bæði Íslands- og Noregsmegin.

Íslendingar séu komnir mun lengra í hljóðbylgjurannsóknum, umhverfismati og fleiru sín megin. Þetta þurfi Norðmenn auðvitað að vinna upp. Íslendingar búist við því að stóri bróðir, sem olíurisi, komi með, sérstaklega vegna sameiginlegra réttinda, annaðhvort með því að Noregur nýti sér sín réttindi Íslandsmegin, eða það gerist vegna þess að olía finnst á svæði sem nái yfir lögsögumörkin.

Í því tilviki yrði það hneyksli ef Noregur væri þá ekki einu sinni byrjaður á umhverfismati, segir Ramm. Nú hafi Olíustofnunin þó fengið verulegt fjármagn til hljóðbylgjurannsókna á svæðinu.

Vissulega sé þetta langt úti í hafi, mikil áhætta fylgi olíuleit þar og mjög erfitt verði að nýta auðlindir. Það muni örugglega taka tíma. Ef Norðmenn fylgi ekki Íslendingum á Jan Mayen-hryggnum þá sé alveg mögulegt að brosið á mönnum eigi eftir að stirðna, rétt eins og hraunið, segir Hans Henrik Ramm.