Fréttaskýring: Aldrei átti að leyfa skráningu Eik Banki á markað

Nákvæm rannsókn á falli Eik Banki í Færeyjum er framundan. Bankasérfræðingur segir að aldrei hefði átti að leyfa skráningu bankans á markað, þar með í Kauphöll Íslands.

Rannsóknin mun einkum beinast að sjóðnum Eik Grunnurinn en hann var stærsti eigandi Eik Banki. Þá rannsókn annast Skrásetning eða viðskiptaeftirlit Færeyja. Samhliða þeirri rannsókn mun bankaumsýsla Danmerkur, Finansiel Stabilitet, kanna hvort stjórnendur bankans beri ábyrgð á falli hans.

Eik Banki var áður sparisjóður undir nafninu Föroya Sparikassi. Svipað og hjá SPRON og öðrum íslenskum sparisjóðum var stofnfjárhlutum hans komið í hendur færeyskra valda- og ráðmanna sem treyst var til að fara með eignarhald sparisjóðsins. Áður en Eik Banki var settur á markað var þessum stofnfjárhlutum safnað saman í sjóðinn Eik Grunnurinn sem varð siðan kjölfestufjárfestir í bankanum með 52% eignarhlut.

Jörn Asturp Hansen bankasérfræðingurinn sem Finansiel Stabilitet hefur ráðið til að hreinsa til í Eik Banki segir að aldrei hefði átt að leyfa skráningu bankans á markað á sínum tíma, en hann var skráður bæði í kauphöllina í Kaupmannahöfn og Kauphöll Íslands.

Jörn Astrup segir vart hægt að hugsa þá hugsun til enda að Eik Banki fékk leyfi til að skrá sig á markað. Samkvæmt eigin reglum bankans lá allur ákvörðunarréttur um rekstur hans í höndum gömlu stofnfjáreigendanna en aðrir hluthafar höfðu ekkert að segja og höfðu engan atkvæðarétt á aðalfundum hans. "Að hægt sé að skrá bankann i kauphöllina á þessum grundvelli skil ég alls ekki," segir Jörn Astrup.

Raunar hefur Eik Grunnurinn þegar sætt minniháttar rannsókn af hálfu Skrásetning. Það var í tengslum við kaup Eik Banki á hlutum í SPRON eftir að sá sparisjóður var skráður í Kauphöllina á Íslandi. Eik Banki var um tíma einn af stærstu hluthöfum SPRON með ríflega 8% eignarhlut. Sá hlutur var afskrifaður að fullu hjá bankanum s.l. vetur en hann hafði verið metinn á 40 milljónir danskra kr. eða um 800 milljónir kr. í bókhaldi bankans.

Skráseting komst að þeirri niðurstöðu að þessi fjárfesting hefði verið glórulaus og fékk Eik Grunnurinn áminningu af hendi eftirlitsins í fyrra vegna málsins. Svo virðist sem Eik Grunnurinn hafi verið notaður sem ruslatunna fyrir fleiri af vafasömum fjárfestingum Eik Banki og mun hin nýja rannsókn m.a. beinast að því.

Jörn Astrup segir að þótt hrun Eik Banki sé áfall er þó eitt ljós að finna í myrkrinu. "Við horfum fram á að losna við sjóðinn úr eignarhaldi bankans," segir hann. Það var bankastjórn Eik Banki sem jafnframt myndaði stjórn Eik Grunnurinn og svo virðist sem mikið hafi verið um viðskipti þvers og kruss milli bankans og sjóðsins.

Aðspurður um afhverju ekki var gripið fyrr inn í starfsemi Eik Banki segir Jörn Astrup að yfirvöld hafi of seint orðið vör við vandamálin í bankanum.

Heimildir: Berlingske Tidende, Jyllands Posten og Börsen.