Stýrivextirnir koma til með að bíta víðar

Skortur á erlendu lánsfé kemur til með að þrengja kosti fólks og fyrirtækja á lánamarkaði. Samningar um að erlendir kröfuhafar eignuðust nýju bankana hefðu breytt allri þeirri mynd og líkast til orðið til að styðja við gengi krónu, að mati framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins.

Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands boðar í yfirlýsingu sinni vegna stýrivaxtaákvörðunar síðasta fimmtudag að lánakjör fari versnandi vegna breyttra aðstæðna íslensku bankanna.

„Til viðbótar auknu aðhaldi í ríkisfjármálum, mun endurskipulagning starfsemi viðskiptabankanna, sem færir rekstur þeirra í eðlilegt horf, hafa í för með sér að lántakendur standi frammi fyrir lánskjörum sem endurspegla fjármögnunarkostnað bankanna. Það felur í sér aðhaldssamari fjármálaskilyrði,“ segir í yfirlýsingunni.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins (SA) telur vísað til þess að bankarnir fái ekki í bráð aðgang að erlendu lánsfé. „Ég held að í bönkunum verði ákveðinn þrýstingur á viðskiptavinina þegar kemur að endursamningum eða endurskipulagningu erlendra lána. Þá munu bankarnir reyna að hækka vextina og breyta þeim yfir í íslensk lán á íslenskum kjörum, nái þeir ekki að fjármagna sig á móti með erlendum lánum,“ segir hann og kveður bankana í raun í „ömurlegri stöðu“ gagnvart viðskiptavinum sem tekið hafa erlend lán að geta ekki fjármagnað sig í erlendum gjaldeyri.

Í þröngri stöðu bankanna segir Vilhjálmur að endurspeglist afrakstur þeirrar leiðar sem valin hafi verin í endurfjármögnun þeirra og SA hafi gagnrýnt. „Við höfum talið þá leið sem farin hefur verið í endurskipulagningu bankanna ganga út á að loka okkur af gagnvart erlendum lánardrottnum og það fáum við náttúrulega í hausinn með einhverjum hætti,“ segir hann.

Betri leið hefði verið að búa svo um hnúta að erlendu kröfuhafarnir eignuðust bankana og byrjuðu að endurfjármagna lán þannig að inn í landið kæmi fé á móti afborgunum. „Þá myndi gengi krónunnar snarhækka og hlutirnir færu að rúlla á ný.“

Heimildarmaður blaðsins í einum viðskiptabankanna tekur í sama streng og Vilhjálmur og telur peningastefnunefndina helst horfa til þess í orðum sínum að erlend lán komi ekki til með að standa fólki til boða í sama mæli og verið hefur. Það þýði að stýrivextirnir fari nú að bíta víðar en þeir hafa gert áður því nú verði ekki hægt að fara fram hjá stýrivöxtunum með erlendri lántöku. Lán standi heimilum og fyrirtækjum til boða í krónum, en ekki í erlendri mynt. Í því felist aðhaldssamari fjármálaskilyrði. olikr@frettabladid.is