Mannaflsfrekar framkvæmdir fram undan

Erlendum ríkisborgurum á íslenskum vinnumarkaði fjölgaði um fjögur þúsund í fyrra, að mati Vinnumálastofnunar. Stofnunin telur að um síðustu áramót hafi hátt í átján þúsund erlendir ríkisborgarar verið á vinnumarkaði hér. Það jafn­gildir um níu af hverjum hundrað á vinnumarkaði. Flestir í byggingariðnaði

Hlutfallslega störfuðu flestir erlendir ríkisborgarar við mannvirkjagerð, eða um fjórir af hverjum tíu allra sem störfuðu í byggingariðnaði, í heildina um sex þúsund manns. Í lok árs 2005 áætlaði Vinnumálastofnun að erlendir starfsmenn í byggingariðnaði væru innan við tvö þúsund.

Fyrir skömmu kom út skýrsla Vinnumálastofnunar um stöðu og horfur á vinnumarkaði í vor. Þar er sérstaklega fjallað um erlenda starfsmenn og byggingariðnað.

Fer að hægjast um

Vinnumálastofnun segir að enn virðist vera nokkur eftirspurn eftir erlendu vinnuafli á íslenskum vinnumarkaði. Hún nefnir að nýskráningar á vinnumarkaði hafi verið lítið eitt fleiri á fyrstu þremur mánuðum þessa árs en á sama tíma í fyrra. Þar munar um tvö hundruð manns. Hins vegar telur stofnunin að fljótlega hægist á, vegna minnkandi umsvifa almennt og minnkandi einkaneyslu.

Þá setur stofnunin einn fyrirvara. Auknar skráningar í ár megi hugsanlega skýra með auknu eftirliti og að um sé að ræða fólk sem komið var til landsins fyrir áramót.

Erlendu verkafólki fækkar

Nú gerir Vinnumálastofnun hins vegar ráð fyrir að þessu fólki fækki, jafnvel um þrjú þúsund manns á árinu. Það sést meðal annars á útgáfu svonefndra E-vottorða, en erlendir ríkisborgarar taka þau með sér til heimalandsins til staðfestingar á áunnum rétti til atvinnuleysisbóta. Um þúsund slík vottorð voru gefin út á fyrstu þremur mánuðum ársins, en þau voru um tólf hundruð í fyrra, flest á síðari hluta ársins.

Gissur Pétursson, forstjóri Vinnumálastofnunar, bendir raunar á að mörg þessara vottorða hafi verið vegna starfsmanna sem reistu álver á Reyðar­firði.

Vinnumálastofnun bendir enn fremur á að fjöldi útgefinna leyfa og skráninga starfsfólks hafi verið yfir helmingur allra nýrra leyfa og skráninga árið 2005, en nú stefni í að þetta hlutfall verði um þriðjungur.

Mikil velta

Vinnumálastofnun gerir ráð fyrir að í heildina hafi um níu þúsund erlendir starfsmenn komið hingað til starfa í fyrra. Hins vegar er mismunandi hversu lengi fólk staldrar við. Þannig sýna tölur Hagstofunnar að erlendir ríkis­borgarar flytja í töluverðum mæli frá landinu, eins og til þess. Í hitteðfyrra komu um sjö þúsund manns til landsins, en þá fóru ríflega fimmtán hundruð í burtu. Í fyrra komu um 7.400 erlendir ríkisborgarar hingað til lands, en þá fóru tæp fjögur þúsund heim aftur. Ríflega 2.800 eru komnir það sem af er ári, en tæplega sjö hundruð þegar farnir heim.

Eins og áður sagði hafa þegar verið gefin út um þúsund E-vottorð, svo að þessu fólki mun fjölga. Þá gerir Vinnumálastofnun ráð fyrir að um þrjú þúsund erlendir ríkisborgarar hverfi heim á árinu.

Fleira byggt en íbúðir„Íbúðarhúsnæði er sá hluti markaðarins sem er stopp. Það er bæði salan og fyrirgreiðslan í bönkunum," segir Árni Jóhannsson hjá mannvirkjadeild Samtaka iðnaðarins. Hann bendir hins vegar á að mannvirkjagerð sé meira en bygging íbúðarhúsnæðis. „Það er líka atvinnu- og verslunarhúsnæði, gatnagerð, hafnarframkvæmdir og verkefni sem tengjast stóriðju," segir Árni. Einnig má nefna tónlistarhúsið á hafnar­bakkanum í Reykjavík. Árni bætir því við að verktakar reyni að færa sig á milli, en þurfi til þess tíma. „Það er engin nauðlending á íbúðamarkaðnum. Það er eins og þessi grein hafi verið skotin niður úr tuttugu þúsund feta hæð." Hið opinbera skapi þúsund störf

Bent er á það í skýrslu Vinnumálastofnunar að til standi að verja 25 milljörðum króna af opinberu fé til samgöngumannvirkja á árinu. Stofnunin áætlar að um 750 manns fái störf við jarðvinnu, yfir 300 við brúargerð og um 150 manns við jarðgöng. „Á heildina litið er því ljóst að opinberar framkvæmdir við gerð samgöngumannvirkja munu vinna gegn því aukna atvinnuleysi sem fyrirsjáanlegt er vegna samdráttar við byggingu almenns íbúðar- og atvinnuhúsnæðis," segir í skýrslunni.

Undir þetta tekur Árni Jóhannsson. „Þessi aukning þýðir þúsund störf, sem skiptir gríðar­legu máli." Árni bendir á að sextán þúsund manns starfi í byggingariðnaði. „Það er ekkert einkamál hvers og eins hvernig þessari grein reiðir af. Þetta skiptir miklu máli fyrir allt samfélagið."

Lítið atvinnuleysi vegna stóriðju

Þá er í skýrslu Vinnumálastofnunar fjallað um stóriðju og virkjanaframkvæmdir. Um fimmtán hundruð manns höfðu atvinnu af slíkum framkvæmdum í lok síðasta árs. Fjórir fimmtu þeirra voru erlendir starfsmenn. Flestir störfuðu við Kárahnjúka og á Reyðarfirði. Gert er ráð fyrir því að stærstur hluti þeirra erlendu starfsmanna sem hafa unnið við þetta hafi horfið heim að framkvæmdum loknum. Gert sé ráð fyrir því að sama gildi um erlenda starfsmenn sem vinni að verkefnum sem ljúki á þessu ári og næsta.

Meginniðurstaða stofnunar­innar er að ekki sé gert ráð fyrir að atvinnuleysi aukist umtalsvert samfara minnkandi umsvifum á þessu sviði.