Starfsfólk lagt inn á spítala með AI-geðrof

Rakel Sveinsdóttir skrifar 5. ágúst 2026 07:03

Gervigreindin er frábær tækni en notkun hennar er að innleiðast hraðar en vinnustaðir ná að setja sér reglur um notkun hennar, eftirlit og ábyrgð. Vaxandi er umræða um að sumt fólk missi ákveðið veruleikaskyn eða jarðtengingu í kjölfar mikillar notkunar á gervigreind. Endi jafnvel á spítala með AI-geðrof. Vísir/Getty

Geðlæknir í San Francisco segir frá því í viðtali á dögunum að á einu ári hafi hann lagt inn tólf einstaklinga sem höfðu misst tengsl við raunveruleikann eftir mjög mikla notkun á gervigreind.

Geðlæknirinn umræddi notar hugtakið AI psychosis, eða AI geðrof.

Þetta er ekki eina dæmið.

Í grein í geðlæknaritinu Psychiatric Services er bent á að minnsta kosti 26 tilvik sem fjölmiðlar hafi greint frá þar sem sem geðrof eða ranghugmyndir virðast hafa tengst mikilli notkun á gervigreind. Höfundarnir leggja þó áherslu á að enn vanti rannsóknir til að skera úr um hvort um sé að ræða nýtt klínískt fyrirbæri eða hvort gervigreindin sé fyrst og fremst að magna undirliggjandi geðræna erfiðleika hjá viðkvæmum einstaklingum.

Fleiri dæmi mætti nefna: frá Bretlandi, Kanada, Bandaríkjunum og víðar.

Í fyrrgreindri grein Fastcompany er talað um að þessi vaxandi vandi sé hinn nýi blindi blettur í stjórnun.

Nefna má þrjú einkennandi atriði sem geta fylgt mikilli notkun gervigreindar:

Að fólk sé hætt að yfirfara nógu vel það sem kemur frá gervigreindinni, treysti bara því sem hún segir.
Að fyrirtæki séu að innleiða notkun á gervigreind hraðar en þau ná að móta reglur um notkun hennar, ábyrgð og eftirlit.
Að gervigreindin sé farin að fá meira vægi en starfsfólkið sjálft.

Vísað er til kannana sem styðja ofangreint. Til dæmis niðurstöður nýlegrar könnunar þar sem 74% stjórnenda segjast treysta ráðleggingum AI betur en ráðum starfsfólks og 44% stjórnenda sögðust frekar fylgja röksemdarfærslu AI en sínu eigin innsæi.

Í grein FastCompany telur höfundurinn gervigreindina reyndar gríðarlega öflugt verkfæri sem fyrirtæki eigi að nýta sér. Tæknin sé góð en áhyggjurnar snúist frekar um hversu hratt það er að gerast að starfsfólk og stjórnendur eru að eyða miklum samskiptum við „ráðgjafa“ sem talar alltaf af öryggi, er þolinmóður, kurteis og styðjandi. Þetta sé nú þegar að sýna sig í því að fólk er að treysta meira á það sem kemur frá gervigreind en sína eigin dómgreind eða samstarfsmanna sinna.

Hvort fyrirbærið AI-geðrof verður eitthvað sem atvinnulífið fer að heyra meira um næstu misseri skal ósagt látið hér. En fern góð ráð má nefna sem vert er að velta fyrir sér:

Að vinnustaðir leggi áherslu á að varðveita gagnrýna hugsun
Að fólk leggi áherslu á að hlusta á samstarfsfólk sitt (ekki aðeins gervigreindina).
Að taka engu frá gervigreindinni sem heilögum sannleika án þess að yfirfara efnið.
Að fyrirtæki setji sér skýrar reglur um notkun tækninnar.

Gervigreind Góðu ráðin Stjórnun Geðheilbrigði