Í upp­hafi skal endinn skoða

Mennta- og barnamálaráðuneytið tilkynnti fyrir helgi að það hafi sett af stað kannanir meðal stærðfræðikennara í grunn- og framhaldsskólum til að kanna stöðu námsgagna í greininni. Stjórn Þróunarsjóðs námsgagna fagnar þessu framtaki. Það er jákvæð þróun að ráðuneytið leiti eftir mati kennara og taki þörf á umbótum í námsefnismálum alvarlega.

Þróunarsjóður námsgagna skilaði ráðuneytinu fyrir skemmstu yfirgripsmikilli skýrslu um stöðu námsgagna á Íslandi. Skýrslan byggir á gögnum, rannsóknum og alþjóðlegum samanburði og sýnir með skýrum hætti að vandinn er víðtækur. Sjötíu prósent kennara þurfa að búa til eigið námsefni oft eða mjög oft. Aðeins 0,4% af rekstrarkostnaði grunnskóla fer í námsgögn á meðan hlutfallið á Norðurlöndunum er almennt 1,5 til 4%. Þessi staða er ekki sérstakt einkenni stærðfræðikennslu. Hún einkennir nánast allar námsgreinar og öll skólastig.

Af hverju er einungis verið að kanna stöðuna í einni námsgrein. Án almennrar þarfagreiningar þvert á allar námsgreinar og öll skólastig er hætta á að niðurstöður kannana af þessum toga leiði til brotakenndra lausna fremur en heildstæðrar stefnu. Vandinn í stærðfræðinámsefni er raunverulegur, en hann er hluti af mun stærri mynd.

Stjórn Þróunarsjóðs námsgagna hvetur ráðuneytið til að líta á stöðu námsgagna í heild. Leggjast þarf í endurskoðun á þeim kerfislægu þáttum sem hafa leitt til núverandi stöðu: hvernig fjármögnun til námsgagna hefur þróast á raunvirði, hvernig verkaskipting ríkis og sveitarfélaga hefur skapað hvata sem vinna gegn fjárfestingu í námsefni, og hvernig lagalegur rammi hefur ekki haldið í við þarfir skólakerfisins. Slík greining er forsenda þess að niðurstöður úr einstaklingsbundnum könnunum, eins og þeirri sem nú er lögð fyrir stærðfræðikennara, Leiði til bóta á því ófremdarástandi sem ríkt hefur í þessum málaflokki til fjölda ára.

Þá þyrfti að hefja kortlagningu á því námsefni sem til er, greina hvar þörfin er mest og hvar fjárfesting myndi skila hve mestum áhrifum. Kortlagning og kerfisgreining af þessum toga er ein af þeim tillögum sem stjórn sjóðsins lagði fram í skýrslunni til ráðuneytisins. Stjórn Þróunarsjóðs námsgagna er reiðubúin til samstarfs í slíkri vinnu.

Við fögnum framtakinu en í upphafi skyldi endinn skoða. Mikilvægt er að fundin sé framtíðarlausn fyrir allt skólakerfið.

Höfundar sitja í stjórn Þróunarsjóðs námsgagna.