Af hverju upp­lifa sumir kjó­sendur fjar­lægð frá Sam­fylkingunni?

Sem útlendingur sem hefur búið lengi á Íslandi hef ég smám saman lært að íslensk stjórnmál verða oft ekki skilin eingöngu út frá hefðbundnum skilgreiningum um hægri og vinstri.

Bak við kosningaúrslit leynast yfirleitt líka tilfinningar, samfélagsbreytingar og ákveðin upplifun fólks af tengslunum milli stjórnmála og daglegs lífs.

Undanfarið hef ég velt því fyrir mér af hverju hluti kjósenda virðist hafa fjarlægst Samfylkinguna, flokk sem í mörg ár hefur staðið fyrir mikilvæg gildi eins og jöfnuð, velferð, alþjóðlegt samstarf og félagslegt réttlæti.

Ég held að svarið sé flóknara en pólitísk umræða gefur stundum til kynna.

Fólk hættir ekki endilega að trúa á ákveðin gildi.

Stundum hættir það einfaldlega að upplifa að það sé skilið.

Þegar hluti samfélagsins finnur að áhyggjur þess og daglegt líf fái ekki næga athygli myndast hægt og rólega ákveðin fjarlægð milli fólks og stjórnmálanna.

Húsnæðismál, framfærslukostnaður, hraðar samfélagsbreytingar, óöryggi eða tilfinningin fyrir því að missa ákveðin viðmið geta orðið sterkari en hefðbundnar hugmyndafræðilegar línur.

Og kannski hefur hluti kjósenda farið að upplifa að pólitísk umræða snúist stundum meira um hugmyndir á fræðilegu eða siðferðilegu plani en um raunverulegt daglegt líf fólks.

Sem utanaðkomandi áhorfandi hef ég líka stundum fengið þá tilfinningu að hluti framsækinna stjórnmála geti virst fjarlægari daglegum veruleika fólks en áður.

Ekki vegna þess að þau málefni skipti ekki máli.

Heldur vegna þess að margt fólk vill fyrst og fremst finna að á það sé hlustað án þess að vera dæmt.

Þegar opinber umræða verður of abstrakt eða fjarlæg daglegri reynslu fólks bregðast sumir við með því að draga sig til baka eða fjarlægjast hana.

Það þýðir ekki sjálfkrafa að fólk verði öfgafyllra eða minna umhyggjusamt.

Oft þýðir það einfaldlega að það finnur ekki lengur stað þar sem það þekkir sjálft sig í umræðunni.

Ég held líka að margir útlendingar skilji Ísland aðeins að hluta ef þeir horfa eingöngu á Reykjavík eða stafræna umræðu.

Það er líka til önnur hlið á Íslandi.

Ísland lítilla samfélaga.

Fólks utan höfuðborgarinnar.

Fólks sem vill framfarir en á sama tíma stöðugleika og ákveðna samfellu.

Kannski liggur hluti af vanda vinstristefnu víða í Evrópu einmitt þar: í erfiðleikum með að viðhalda tilfinningalegum tengslum við þann hluta samfélagsins sem hvorki sækist eftir öfgum né lifir inni í endalausum menningarátökum á netinu.

Auðvitað er þessi hugleiðing hvorki árás á Samfylkinguna né sjálfvirkur stuðningur við aðra flokka.

Lýðræði þarf á fjölbreytni, skoðanaskiptum og ólíkum hugmyndum að halda.

En kannski ætti sérhver flokkur sem missir hluta fylgis síns að spyrja sig ekki aðeins hvaða hugmyndir hann setur fram, heldur líka hvort fólk finni enn að flokkurinn skilji raunverulegt daglegt líf þess.

Höfundur er skáld, rithöfundur og þýðandi.