Vistum fanga í í­búðar­hverfum

Afstaða-réttindafélag hélt vel sóttan kynningarfund fyrr í mánuðinum þar sem ný og byltingarkennd nálgun í fangelsismálum var til umræðu. Á fundinum var evrópska samstarfsverkefnið og hreyfingin RESCALED kynnt, en markmið hennar er að skipta út stórum fangelsum fyrir smærri og samfélagsnálægari vistunareiningar. Tilkynnt var á fundinum að Afstaða muni formlega ganga í hreyfinguna í næsta mánuði.

Fundurinn var vel sóttur af fulltrúum hinna ýmsu stofnana og félagasamtaka, meðal annars úr velferðar- og dómskerfinu. Roger Nilsen, varaforseti RESCALED, hélt erindi sem gerður var afar góður rómur að. Hann benti á að íslenska refsivörslu kerfið væri yfirfullt og ítrekaði mikilvægi þess að hugsa út fyrir rammann. „Af hverju ættum við ekki, í staðinn fyrir að byggja fleiri öryggisfangelsi, að byggja fangelsi sem geta hjálpað fólki aftur inn í samfélagið og gert það að betri borgurum" spurði Nilsen og bætti við að slík nálgun væri jafnframt ódýrari bæði í byggingu og rekstri.

Guðbjörg Sveinsdóttir, ráðgjafi hjá Afstöðu, tók í sama streng og sagði núverandi tilhögun fangelsismála barn síns tíma og byggða á 19. aldar hugmyndafræði um að læsa fólk inni fjarri samfélaginu. Hún benti á að um helmingur fanga snúi aftur í fangelsi innan þriggja til fimm ára. Með því að færa vistun í smærri einingar og inn í íbúðahverfi gætu fangar nýtt sér þjónustu nærumhverfisins og stuðlað að raunverulegri endurhæfingu. Aðspurð um mögulega andstöðu almennings við að fá slík úrræði í sitt nærumhverfi var hún skýr: „Það samfélag sem hugsar þannig og hagar sér þannig þarf líka að fara í endurhæfingu og hugsa hlutina svolítið upp á nýtt."

Með inngöngu sinni í RESCALED tekur Afstaða sögulegt skref í íslenskum fangelsismálum. Félagið hefur þegar lagt fram kröfu um að stjórnvöld hverfi frá áformum um dýrt öryggisfangelsi að Stóra-Hrauni í núverandi mynd. Þess í stað verði sveigjanleiki sem þegar er til staðar í lögum nýttur til að byggja upp kerfi sem skilar manneskjulegri og ódýrari niðurstöðu. Þar sem áhersla væri lögð á menntun, vinnu og tengsl við samfélagið. Afstaða ítrekar hér með þá kröfu sína.

Höfundur er formaður Afstöðu-réttindafélags.