Genis á Siglu­firði í söluferli: Ekki for­sendur fyrir vexti á Ís­landi

Þetta segir Róbert Guðfinsson, stjórnarformaður og einn stofnenda Genis, í færslu sem hann birti á Facebook í gær. 

Fyrirtækið, bæði kallað Genis og Genís, er líftæknifyrirtæki með starfsemi á Siglufirði og í Reykjavík, sem framleiðir fæðubótaefnið Benecta, þróar lækningatæki og byggir vörur sínar á áralöngum rannsóknum, þróun og nýtingu lífefna úr rækjuskel.

Róbert segir í umfjöllun sinni að þegar litið sé til fyrirtækja á borð við Kerecis, Marel, Össurar og CCP blasi við ákveðið mynstur; þau hafi öll rætur á Íslandi en vöxtur þeirra byggist á erlendu fjármagni og þá hafi sum þeirra færst að hluta eða öllu leyti í erlenda eigu.

„Það vekur upp eðlilegar spurningar,“ segir Róbert. „Hverjar eru forsendur þess að slík fyrirtæki verði áfram í íslenskri eigu? Hvaða umhverfi þarf til að styðja við langtímafjárfestingar í þekkingariðnaði? Og hvernig viljum við sem samfélag forgangsraða milli skammtímaávinnings og langtímauppbyggingar – með það að markmiði að framtíðar skatttekjur og verðmætasköpun af starfseminni nýtist íslensku samfélagi og næstu kynslóðum?“

Genis sé meðal þeirra fyrirtækja sem standi frammi fyrir því að þurfa að leita út fyrir landsteinana, þar sem fjármagn fáist ekki innanlands.

„Að loknu yfir tveggja áratuga rannsóknar- og þróunarstarfi stendur Genis hf. nú á tímamótum. Félagið hefur byggt upp sérþekkingu og þróað afurðir sem hafa skýrt alþjóðlegt gildi. Þótt umfangið sé ekki sambærilegt við stærstu dæmi síðari ára á íslandi er árangurinn raunverulegur og verðmætasköpunin umtalsverð. Leitin að fjármagni innanlands undanfarna mánuði hefur hins vegar sýnt að þær forsendur sem nauðsynlegar eru til næsta vaxtarskeiðs eru ekki til staðar hérlendis. Af þeim sökum er nú í vinnslu að selja félagið og færa starfsemina, að hluta eða öllu leyti, í umhverfi þar sem meiri skilningur ríkir á uppbyggingu líftæknifyrirtækja til lengri tíma – og þar sem aðgengi að fjármagni og mörkuðum er tryggara.“

Tilefni umfjöllunar Róberts eru fregnir af skattagreiðslum Kerecis, sem hann segir hafa sótt bæði fjármagn, sérþekkingu og markaðsaðgang út fyrir landsteinana. Hann segir íslenskt fjármagn hins vegar leita annað en hátt vaxtastig og verðbólga hafi mótað fjárfestingastefnu á Íslandi þannig að ásóknin sé í skjóta og fyrirsjáanlega ávöxtun, til að mynda á fasteignamarkaði.

„Slík þróun er skiljanleg út frá sjónarhóli einstakra fjárfesta – en hefur áhrif á getu hagkerfisins til að byggja upp fyrirtæki til lengri tíma. Þetta er sú áskorun sem við stöndum frammi fyrir,“ segir Róbert.

„Umræða um skatttekjur er mikilvæg, en hún verður að taka mið af raunverulegum forsendum verðmætasköpunar. Ef uppbygging fyrirtækja byggir að verulegu leyti á erlendu fjármagni og alþjóðlegu vistkerfi er eðlilegt að ávinningurinn dreifist með þeim hætti.

Spurningin er því ekki einungis hvar skattar eru greiddir – heldur hvaða skilyrði þurfa að vera til staðar svo verðmætasköpunin eigi sér stað hér á landi.

Framtíð Genis hf. mun ráðast á næstu misserum. Sú niðurstaða mun ráðast af aðstæðum, ekki aðeins vilja. Um leið er ljóst að hér er um stærra viðfangsefni að ræða en bara þetta eina fyrirtæki því verðmæti fylgja ekki bara þjóðerni – „Ef við byggjum ekki upp jarðveginn fyrir þekkingu, mun hún einfaldlega vaxa annars staðar.““