Yfir þessu kvörtuðu Kaupþingsmennirnir þrír

Reiðnámskeið sem stöðvað var á síðustu stundu sem þeir Magnús Guðmundsson, Ólafur Ólafsson og Sigurður Einarsson ætluðu að sækja á meðan þeir afplána refsidóma í fangelsinu á Kvíabryggju er eitt aðalefni kvörtunar þeirra til umboðsmanns Alþingis vegna Páls Winkel fangelsismálastjóra. Umboðsmaður sendi bréf til Páls á gamlársdag þar sem hann óskaði svörum við átta atriðum.

Kvörtunin snýst í grunninn um fjögur atriði: ummæli Páls Winkel í fjölmiðlum um séróskir ónafngreindra fanga og að þeir hafi fengið almannatengslaskrifstofu til að eiga samskipti við fangelsismálayfirvöld, leyfi sem kvikmyndagerðarmaðurinn Michael Moore mun hafa fengið til að mynda og taka viðtöl á Kvíabryggju, tilteknum ummælum í Föstudagsviðtalinu um tilraunir til að múta starfsmönnum fangelsismálastofnunar og að lokum upplýsingum um reiðnámskeiðið.

Þremenningarnir vildu að nöfnum þeirra yrði haldið leyndum í umfjöllun um málið en umboðsmaður sagði að það samræmdist ekki lagaákvæðum að viðhafa nafnleynd um þá sem standa að kvörtuninni. Því eru þeir nafngreindir í fyrstu línu bréfsins til Páls og fangelsismálastofnunar.

Hver vildi rauðvín með matnum?

Umboðsmaður vill að Páll skýri fyrir sér hvað hann átti við í samtali við mbl.is þann 10. Október síðastliðinn þegar hann sagði: „Það hafa komið fram beiðnir frá ákveðnum föngum um að neyta rauðvíns og annarra áfengra drykkja með mat við sérstök tilefni. Því er að sjálfsögðu neitað.“ Daginn eftir staðfesti fangelsismálastofnun að engin ósk um rauðvínsneyslu hafi borist embættinu frá fanga sem sæti í fangelsi á Kvíabryggju vegna efnahagsbrota frá árinu 2008.

Umboðsmaður vill vita hvort að hvort rétt sé haft eftir Páli í umræddri frétt mbl.is og þá eftir afriti af þeim gögnum sem kunna að vera til um óskir fanga um neyslu rauðvíns og fleira. Tekur umboðsmaður dæmi um að þau gögn gætu verið dagbókarfærslur í fangelsinu.

Í sömu frétt og umboðsmaður vill svör við um rauðvínsóskir fanga er haft eftir Páli að tiltekið almannatengslafyrirtæki hafi haft samband vegna fréttarinnar frá 10. október – þar sem fyrst var fjallað um rauðvínsóskirnar. Í viðtali við Kjarnann 21. nóvember síðastliðinn talaði Páll svo aftur um almannatengslafyrirtæki þegar hann sagði: „Ég get ekki eytt miklum tíma í svona athugasemdir aðstandenda eða almannatengslafyrirtækja.“

Í bréfinu vísar umboðsmaður svo til þriðju ummæla Páls um almannatengslafyrirtæki þegar hann var í viðtali við morgunútvarp Rásar 2 þar sem hann sagði: „Ég ætla ekki að tala um það beinlínis en það er lítill hluti fanga sem hefur aðgengi að mörgum milljónum og lítill hluti fanga sem notar almannatengslafyrirtæki til að haf samskipti við mig eða fangelsisyfirvöld. Almannatengslafyrirtæki hefur samband við mig til að biðja mig að segja A, B, og C eða ekki A, B og C og mér bara blöskrar það svo heiftarlega að ég hreinlega varð bara orðlaus.“

Umboðsmaður vill upplýsingar um hvaða tilefni var til þess að hann tók fram að almannatengslafyrirtæki hefði haft samband við sig. Þá vill hann líka fá að sjá samskipti Páls við umrætt almannatengslafyrirtæki og hvað þeir hafi verið að biðja hann um.

Moore myndaði í heilan dag

Þeir Magnús, Ólafur og Sigurður kvörtuðu einnig undan því að tökulið á vegum bandaríska heimildamyndagerðarmannsins Michael Moore hafi eytt næstum heilum degi í fangelsinu Kvíabryggju í því skyni að reyna að ná myndum af þeim.

Umboðsmaður vill vita hvort Moore eða tökulið á hans vegum hafi fengið leyfi stofnunarinnar til að taka upp í fangelsinu og ræða við fanga um þremenningana sem kvörtuðu. Ef slíkt leyfi hafi verið veitt vill umboðsmaður vita hvernig það samrýmist reglugerðum og stjórnarskrárbundnum rétti fanga til friðhelgi einkalífs. Umboðsmaður vill líka fá að vita hvernig föngum sem voru á Kvíabryggju þegar kvikmyndatökuliðið kom á staðin var kynnt kom þeirra og heimildir til athafna í fangelsinu.

Í fréttum Stöðvar 2 í gærkvöldi sagði Gísli Guðni Hall, lögmaður sem gætt hefur hagsmuna Kaupþingsmannanna í þessu máli, að tökumenn á vegum Moore hefðu bara mætt á Kvíabryggju án þess að fangar hefðu verið látnir vita. Myndatökumennirnir munu hafa myndað inni í fangelsinu í sameiginlegu rými fanga og þá ræddu þeir við aðra afplánunarfanga um Kaupþingsmenn, samkvæmt kvörtuninni.

Fjallað var frekar um málið í hádegisfréttum Bylgjunnar í dag þar sem meðal annars kom fram að afplánunarfangar í fangelsinu á Kvíabryggju hefðu þurft að halda sig inni á herbergjum sínum ef þeir vildu ekki verða myndaðir af kvikmyndatökuliði Moore sem var í heilan dag í fangelsinu. Fréttastofan var búinn að bóka viðtal við einn af föngunum á Kvíabryggju vegna þessarar fréttar en samþykki Fangelsismálastofnunar fékkst ekki fyrir fréttir og því varð ekkert af því.

Hér fyrir neðan er stikla fyrir næstu mynd Moore, sem meðal annars er tekin upp hér á landi.

Reiðnámskeiðið sem aldrei varð

Vísir hefur fjallað ítarlega um reiðnámskeiðið sem stöðvað var á síðustu stundu, samkvæmt Páli sjálfum. Með kvörtun þremenninganna til umboðsmanns fylgdi afrit af tölvupóstsamskiptum Ólafar við forstöðumann Kvíabryggjufangelsisins. Af þeim verður ekki annað ráðið en að Ólafur hafi verið í sambandi við hann frá því í júní um málið.

Umboðsmaður vitnar í tölvupóst frá forstöðumanninum til Ólafs 2. nóvember síðastliðinn þar sem segir að fangelsismálastofnun hafi gefið leyfi fyrir námskeiðinu með tilteknum skilyrðum. Umboðsmaður vill afrit af öllum gögnum stofnunarinnar og fangelsisins sem tengjast þessari reiðnámskeiðsbeiðni fanganna. Þá vill hann líka vita hvort föngunum hafi verið veitt leyfi fyrir námskeiðinu og ef svo er, hvernig ummæli Páls um að það hafi verið stoppað af á síðustu stundu samræmist því.

Vísir birti með umfjöllun sinni tölvupóstsamskipti Páls við rektor Landbúnaðarháskóla Íslands frá 28. október til 2. nóvember. Af því tilefni vill umboðsmaður fá að vita hvort stofnunin hafi sjálf látið Vísi póstana í té og ef svo er á hvaða lagagrundvelli það hafi verið gert.

Umboðsmaður vitnar svo í enn einn tölvupóstinn þar sem forstöðumaðurinn á Kvíabryggju segir við Ólaf 28. október: „Vildi að ég gæti tekið allan vafa með þetta [leyfi fyrir reiðnámskeiðinu]. Páll vill fá að skoða þetta betur./ Hann ætlar að reyna að vera með endanlegt svar á föstudag./ Fjölmiðlar eru að undirbúa fár í kringum þetta sem enginn okkar mun koma vel út úr.“ Umboðsmaður vitnar svo strax í orð Páls í morgunútvarpi Rásar 2 11. nóvember þar sem hann sagði að hætt hafi verið við námskeiðið í kjölfar umfjöllunar fjórða valdsins – fjölmiðla – og spyr hvort hvort það það hafi haft áhrif á niðurstöðu stofnunarinnar að „[f]jölmiðlar [væru] að undirbúa fár í kringum þetta sem enginn okkar mun koma vel út úr“.

Spa og eitthvert nudd...

Síðasta málið sem umboðsmaður spyr um í bréfinu varðar ummæli Páls í morgunútvarpi Rásar 2 þann 11. nóvember en þar var hann spurður um hvað efnaðir fangar biðji um í fangelsin. Páll tiltekur þá nokkur atriði eins og sjónvarpsstöðvar og jógakennslu en það sem umboðsmaður vill vita meira um eru ummælin: „Ég man það ekki það hlýtur að vera spa og eitthvert nudd...“. Umboðsmaður fer fram á í bréfi sínu afritum af gögnum um nudd og spa beiðnir efnuðu fanganna.

Kvörtun fanganna snéri einnig að ummælum Páls í Föstudagsviðtalinu í Fréttablaðinu og á Vísi um beinar og óbeinar mútur. Í bréfinu segir að þremenningarnir telji að Páll hafi gefið í skyn beinar og óbeinar mútur og vísað í orðum hans til þeirra sem sæta fangelsisrefsingu tengt hrunmálum. Í viðtalinu sem um ræðir segir Páll að „menn hafa reynt ýmislegt og það hefur nokkrum sinnum gerst, að ég hafi verið á nippinu með það að kæra til lögreglu mútur, en það hefur þó ekki farið þannig yfir línuna enn“ en tekur sérstaklega fram að hann sé alls ekki endilega að tala um tengt hruninu.

Umboðsmaður spyr þó engra spurninga um þetta í bréfinu sjálfu.

Hægt er að hlusta á Föstudagsviðtalið við Pál hér fyrir neðan.