Breyttar ferðavenjur lykillinn að minni töfum í umferðinni

Ef markmiðið er að minnka eða koma í veg fyrir tafir í umferðinni á höfuðborgarsvæðinu dugir ekki að horfa eingöngu til einstakra framkvæmda. Breyta þurfi ferðavenjum vegfarenda svo tafir vegfarenda á einkabílum aukist ekki töluvert í takt við íbúafjölgun næstu ára. Þetta sýna sviðsmyndir verkfræðistofunnar VSÓ ráðgjöf.

Ýmsar einstakar vegaframkvæmdir hafa verið nefndar til sögunnar undanfarin ár svo greiða megi úr umferð á höfuðborgarsvæðinu. Má nefna sem dæmi mislæg gatnamót á gatnamótum Reykjanesbrautar og Sundabraut en nýjasta dæmið eru hugmyndir borgarstjóraefnis Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík um að byggja hringtorg á umferðarþungum gatnamótum þar sem gjarnan myndast flöskuhálsar.

Sviðsmyndir VSÓ ráðgjafar, sem sjá má hér, meta hvernig umferðin verður árið 2030 miðað við áætlaða fólksfjölgun og mögulegar framkvæmdir.

Dugar ekki að bæta gestaherbergjum við húsið

Smári Ólafsson, verkfræðingur hjá VSÓ ráðgjöf ræddi þessar sviðsmyndir í Morgunútvarpinu á Rás 2 í gær þar sem hann hann líkti vegakerfinu á höfuðborgarsvæðinu við hús. Íbúum þess væri að fjölga svo mikið að ekki væri nóg að byggja gestaherbergi til þess að hýsa þá sem munu bætast við, það þyrfti nýtt hús.

„Ég er að reyna að búa til líkingu um að við þurfum að horfa á heildarmyndina,“ segir Smári í samtali við Vísi. „Það að leysa einhvern einn hnút, einhver ein gatnamót í borgarumhverfi, þá leiðir það til þess við færum bara tafirnar annað.“

Sviðsmyndir VSO eru byggðar á umferðarlíkani sem verkfræðistofan hefur þróað. Eru þær fimm talsins og spá fyrir um umferðarflæði árið 2030 miðað við mismunandi stig framkvæmda og að íbúar höfuðborgarsvæðisins verði orðnir 260 þúsund árið 2030. Gera spárnar ýmist ráð fyrir því að ferðavenjur breytist eða ekki, en með því er átt við að hlutfall þeirra sem gangi, hjóli eða noti almenningssamgöngur aukist á tímabilinu

Hvað var skoðað?

Kostur 0 (1) gerir einungis ráð fyrir ráð fyrir þeim samgöngubótum sem þegar hafa verið framkvæmdar auk flæðisbætandi minni framkvæmda fyrir um 10 milljarða.

Kostur A (2) gerir ráð fyrir 20 milljarða samgöngubótum á vegakerfi höfuðborgarsvæðisins sem þegar hafa verið ákveðnar eða eru ráðgerðar á næstu árum, svo sem tvöföldun Reykjanesbrautar suður í Hvassahraun, auk þess sem að gert er ráð fyrir breyttum ferðavenjum vegfarenda.

Kostur B gerir ráð fyrir 50 milljarða samgöngubótum sem þegar hafa verið ákveðnar eða eru ráðgerðar auk aðgerða sem taldar eru mikilvægastar til að mæta áætluðum uppbyggingaráformum. Einnig voru skoðuð þau áhrif sem óbreyttar ferðavenjur (3), sem og breyttar ferðavenjur (4), hafi á þessasviðsmynd.

KosturC (5) gerir ráð fyrir 100 milljarða samgöngubótum, þar með talinni Sundabraut, og er þá miðað við að flestar stærri vegaframkvæmdir sem eru í samgöngu- eða skipulagsáætlunum sveitarfélaganna verði að veruleika. Þá er einnig gert ráð fyrir í þessari sviðsmynd að ferðavenjur vegfarenda breytist ekki.

Betra að gera lítið sem ekkert og breyta ferðavenjum en byggja mikið og halda ferðavenjum óbreyttum

Smári segir niðurstöðu sviðsmyndagreiningar gefa skýrt til kynna að þær sviðsmyndir þar sem gert er ráð fyrir breyttum ferðavenjum vegfarenda skili minni umferðatöfum fyrir einkabílinn en þar sem einungis er gert ráð fyrir framkvæmdum. Sem dæmi um það sýnir greiningin að heildartafir við litlar eða engar framkvæmdir til ársins 2030 ásamt breyttum ferðavenjum verði minni heldur en við síðasta kostinn þar sem gert er ráð fyrir óbreyttum ferðavenjum en 100 milljarða samgöngubótum.

„Það eru miklu meiri tafir fyrir einkabílinn í þessum sviðsmyndum þar sem við erum ekki að breyta ferðavenjum. Það er bara svo mikill munur á ferðafjölda, þetta er það mikil íbúaaukning sem er yfirvofandi að við náum ekki að halda í við þetta með gatnakerfinu,“ segir Smári.

Nýleg könnun sýnir að 217 þúsund íbúar höfuðborgarsvæðisins fari samtals 890 þúsund ferðir á hefðbundnum virkum degi. Miðað við útreikninga VSÓ fer þessi tala upp í tæplega 1,1 milljón ferðir á dag árið 2030 takist ekki að breyta ferðavenjum en ferðirnar verði 911 þúsund takist að breyta ferðavenjum. Líkt og áður segir er reiknað með að íbúum höfuðborgarsvæðisins fjölgi um 30-40 þúsund á höfuðborgarsvæðinu fram til ársins 2030.

Þeim fjölgi sem sæki inn á sömu svæði innan höfuðborgarsvæðisins og það sé ólíklegt til að breytast.

„Það er ekki líklegt til að breytast eitthvað verulega, að miðbærinn sé ekki í miðbænum og stóru atvinnusvæðin þar sem þau eru núna, þannig að þó að við lögum eitthvað á jaðarsvæðum er svo mikil aðsókn inn á miðssvæðið,“ segir Smári.

Snýst ekki bara um borgarlínuna

Meginniðurstaða greiningarinnar sýni því að besta leiðin til þess að koma í veg fyrir auknar tafir fyrir vegfarendur sem ferðist um á einkabíl sé að auka hlutfall þeirra sem ferðist ekki um á bíl. Töluvert hefur verið rætt um hina svo kölluðu borgarlínu í þessum efnum en segir Smári að hún sé bara hluti af því að fá vegfarendur til þess að breyta um ferðamáta.

„Ég vil líkja leggja áherslu á það að þetta er ekki spurning um borgarlínu. Þetta er spurning um breyttar ferðavenjur. Það er miklu meira en borgarlína sem þarf að koma þar inn í. Við þurfum að halda áfram að styrkja hjólreiðar, og gangandi og almenningssamgöngur almennt.“