Ekki fyrir lofthrædda

Trjám hefur fjölgað mikið hérlendis og þau vaxa vel, ekki síst vegna hlýnandi veðurfars. Mörg tré eru orðin það há að öll snyrting þarf að fara fram í mikilli hæð. Þetta kallar á nýjar og breyttar aðferðir við umhirðu trjáa og við þurfum að ráða við slíka vinnu á öruggan hátt. Það er ekki lengur hægt að príla upp í stiga, halda sér í tréð með annarri hendi og saga af greinar með hinni hendinni. Slíkt skapar mikla hættu og slysum af þessum völdum hefur fjölgað undanfarin ár,“ upplýsir Björgvin Eggertsson, brautarstjóri á skógar- og náttúrubraut hjá Landbúnaðarháskóla Íslands.

Siglína til öryggis

Björgvin fór til Svíþjóðar í síðustu viku, ásamt fríðum hópi skógræktarmanna til að læra trjáklifur en það er sérstakt fag sem er vel þekkt víða um Evrópu. „Trjáklifur er mikið stundað til dæmis í Bretlandi, Danmörku og Svíþjóð. Þar kallast trjáklifrarar „arboristar“ og það er mjög gaman að skoða myndbönd á YouTube og sjá hvað þeir geta gert. Við Íslendingar ásamt Dönum, Svíum og Slóvenum fengum veglegan styrk frá Erasmus+­ til að ráðast í þetta verkefni sem kallast Safe Climbing. Það gengur sem sé út á að klifra í trjám og snyrta og fegra tré í mikilli hæð á sem öruggastan hátt. Við lærðum að nota siglínu og bönd til að klifra upp í tré án þess að valda okkur eða trénu skaða. Línu er kastað upp og yfir grein og svo hífum við okkur með handafli upp í sigstólum. Mikil áhersla er lögð á öryggi þannig að enginn detti niður úr mikilli hæð. Stundum er hægt að nota körfubíla til að ná til efstu trjátoppanna en það gengur ekki upp í bakgörðum eða þar sem aðgengi er slæmt.“

Slysum hafði fjölgað

Kveikjan að klifrinu var sú að Félag skrúðgarðyrkjumeistara hafði samband við Landbúnaðarháskólann til að kanna hvort skólinn hefði áhuga á að mennta mannskap í trjáklifri og draga um leið úr slysahættu við trjásnyrtingu. „Hluti af þeim sem fóru til Svíþjóðar mun fá réttindi til að kenna þetta hérlendis en það er brýn þörf fyrir þessa þekkingu,“ segir Björgvin, en það kom honum skemmtilega á óvart hversu mikið öryggi er fólgið í því að nota réttan búnað við trjáklifur.

Leikfimiæfingar mikilvægar

Björgvin segir að það komi strax í ljós hvort þetta eigi við fólk eða ekki. „Ef einhver finnur fyrir lofthræðslu eða treystir ekki öryggisbúnaðinum er þetta ekki fyrir viðkomandi. Það er ekki gott að frjósa uppi í tré og þurfa aðstoð við að komast niður aftur.“

Á meðal þess sem hópurinn lærði var að hnýta alls konar hnúta og gera leikfimiæfingar en það er líkamlega erfitt að klifra í trjám og krefst mikils styrks. „Þetta var fyrsti hlutinn af náminu. Núna kunnum við að klifra en notum ennþá handsagir til að snyrta tré og fjarlægja dauða kvista. Eftir ár förum við út til Slóveníu í hálfan mánuð og þá lærum við að nota keðjusagir og meira röff tæki,“ segir Björgvin brosandi en í millitíðinni verður notast við netið og fjarfundabúnað til að læra meira í þessum fræðum.

„Þegar þessu Evrópuverkefni lýkur eftir tæp tvö ár verðum við komin með einstaklinga sem geta kennt öruggt trjáklifur hér á landi við Endurmenntun Landbúnaðarháskóla Íslands,“ segir Björgvin að lokum.