Íslensk ungmenni kærulaus í bólinu

„Á undanförnum árum hefur komið í ljós að það eru um 6 manns að smitast af klamydíu á dag og ¾ þeirra eru á aldrinum 15 til 24 ára. Þetta segir okkur að allt of margir eru að sleppa því að nota smokkinn,“ segir Sigurlaug Hauksdóttir, yfirfélagsráðgjafi hjá Embætti landlæknis, og vísar í tölfræði unna á sóttvarnasviði embættisins. Þegar skoðuð er rannsókn á smokkanotkun 10. bekkinga á Íslandi 2014 og 8 ár aftur í tímann sést að dregið hefur úr notkun smokksins.

„Vafalaust eru margvíslegar ástæður fyrir því að ungt fólk notar smokkinn of lítið. Stundum skortir þau meiri fræðslu eða þau telja sig ósigrandi, ekkert geti komið fyrir þau. Hiti augnabliksins og áhrif áfengis og lyfja geta líka blindað þeim sýn. Sumir telja sig geta greint hverjir geti verið með kynsjúkdóm og hverjir ekki, en kynsjúkdómar eru oftast einkennalausir og fara ekki í manngreinarálit.“ 

Sigurlaug heldur áfram: „Ungt fólk getur líka kvartað yfir því að smokkar séu dýrir og þeir skemmi ánægjuna af kynlífinu, en þá er mikilvægt að spyrja sig hvað sé mikilvægast, til dæmis ein bíóferð eða nokkrir smokkar,“ segir hún og bætir því við að einhverjum finnist líka allt í lagi að smitast af kynsjúkdómum, því hæglega megi nálgast viðeigandi lyf ef komi eitthvað upp á. „Ég held að slíkir einstaklingar geri sér ekki alveg grein fyrir hvað það getur verið íþyngjandi að fá kynsjúkdóm sem krefst daglegrar lyfjatöku og eftirfylgni á spítala alla þeirra ævi. Auk þess er það gjarnan æði kostnaðarsamt fyrir samfélagið. 

En sem betur fer er flest ungt fólk ábyrgt og hlúir vel að eigin öryggi í kynlífi, ekki má heldur gleyma því sem jákvætt er,“ segir Sigurlaug að lokum.

Sigga Dögg kynfræðingur segist heyra mikið af samdrætti í smokkanotkun frá gestum á fyrirlestrum sínum. Ástæðuna fyrir því að þessi aldurshópur forðist smokka frekar en aðrir telur hún fjölþætta. „Smokkurinn er dýr og fólki þykir vandræðalegt að kaupa hann.

Auk þess sem ég hef heyrt í mínu starfi að mikið sé um að fólki þyki einfaldlega erfitt að biðja bólfélagann um að nota smokk,“ útskýrir Sigga Dögg og bætir við að á Íslandi ríki mikil pillumenning, þar sem fókusnum sé beint að því að koma í veg fyrir þungun fremur en kynsjúkdóma.

„Tíu smokka pakki kostar um það bil 789 krónur, svo ég held að seint verði sagt að það sé dýrt. Við sjáum aukningu í sölu smokka frá því að verðið var lækkað um tuttugu prósent árið 2012. Hins vegar er erfitt að heimfæra þá aukningu á þennan markhóp, þar sem við finnum fyrir að eldra fólk sækir meira í smokkana en nokkurn tíma áður,“ segir Ásgeir Steinsson, framkvæmdastjóri heildsölunnar Halldórs Jónssonar, sem flytur inn Durex-smokka.