Al-Thani málið: Fangar afplána fyrr ef dómar eru þungir

Hæstiréttur dæmdi forsvarsmenn Kaupþingsbanka í fjögurra til fimm og hálfs árs óskilorðsbundins fangelsis í gær, í Al Thani-málinu svokallaða, einu stærsta efnahagsbrotamáli Íslandssögunnar.

Fimm og hálfs árs fangelsisdómur Hreiðars Más Sigurðssonar var staðfestur. Dómur Sigurðar Einarssonar, stjórnarformanns Kaupþings, var mildaður úr fimm árum í fjögur. Dómar yfir Magnúsi Guðmundssyni, forstjóra Kaupþings í Lúxemborg, og Ólafi Ólafssyni fjárfesti voru þyngdir í fjögurra og hálfs árs fangelsi. Allir dómarnir eru óskilorðsbundnir.

Hreiðar var sakfelldur fyrir öll þau brot sem honum voru gefin að sök í ákæru; markaðsmisnotkun og umboðssvik. Sigurður var sakfelldur fyrir hlutdeild í umboðssvikum Hreiðars og fyrir markaðsmisnotkun. Ólafur er ekki talinn hafa gerst brotlegur um hlutdeild í umboðssvikum. Hins vegar er hann sakfelldur fyrir hlutdeild í markaðsmisnotkun. Magnús er sakfelldur fyrir öll brot sem hann er borinn sökum í ákæru.

Menn komast fyrr inn óski þeir eftir því

Páll Egill Winkel fangelsismálastjóri segir að í lögum um fullnustu refsinga komi fram sjónarmið sem beri að hafa í huga við ákvörðun vistunarstaðar. Þar komi fram í 14. grein að Fangelsismálastofnun ákveði í hvaða fangelsi afplánun fari fram. Við ákvörðun sé tekið tillit til aldurs, kyns og brotaferils fanga.

„Viðmiðið er að eftir því sem dómur er þyngri, því fyrr tökum við dómþola inn á boðunarlista. Óski menn hins vegar eftir því við Fangelsismálastofnun að hefja afplánun sem fyrst er orðið við þeirri ósk. Ég vil að öðru leyti ekki tjá mig um málefni einstakra dómþola,“ segir Páll.

Fordæmisgildi verulegt

„Við erum rétt að byrja að lesa dóminn, hann er allmikill að stærð og mikið efni að fara í gegnum. Hins vegar sýnist okkur hjá embættinu við fyrstu sýn að fallist sé á öll meginsjónarmið ákæruvaldsins í þessu gríðarstóra máli,“ sagði Ólafur Þór Hauksson, sérstakur saksóknari, eftir að dómur féll.

„Nú þurfum við í rólegheitum að fara gaumgæfilega yfir forsendur dómsins með það í huga að skoða fordæmisgildi hans í tengslum við önnur mál sem við erum að vinna með og eigum eftir að vinna með í nánustu framtíð. Fordæmisgildi þessa dóms Hæstaréttar er vafalaust verulegt.“

Drýgð af ófyrirleitni og skeytingarleysi

Í dómi Hæstaréttar segir að háttsemi fjórmenningana hafi verið alvarlegt trúnaðarbrot sem beindist að öllum almenningi og verður það tjón ekki metið til fjár.

„Háttsemi ákærðu samkvæmt þessum köflum ákæru fól í sér alvarlegt trúnaðarbrot gagnvart stóru almenningshlutafélagi og leiddi til stórfellds fjártjóns. Brotin […] beindust í senn að öllum almenningi og fjármálamarkaðinum hér á landi í heild og verður tjónið, sem leiddi af þeim beint og óbeint, ekki metið til fjár.

Þessi brot voru stórum alvarlegri en nokkur dæmi verða fundin um í íslenskri dómaframkvæmd varðandi efnahagsbrot. Kjarninn í háttsemi ákærðu fólst í þeim brotum, sem III. kafli ákærunnar snýr að, en þau voru þaulskipulögð, drýgð af einbeittum ásetningi og eindæma ófyrirleitni og skeytingarleysi.“

Flókin flétta fjármagnsflutnings

Sérstakur saksóknari gaf út ákæru í málinu þann 16. febrúar 2012 á hendur fjórmenningunum. Mennirnir fjórir voru ákærðir vegna viðskipta sjeiks Mohammeds Bin Khalifa Al Thani með bréf í Kaupþingi, en fyrirtækið hans, Q Iceland Finance ehf., hafði keypt fimm prósenta hlut í Kaupþingi þann 22. september árið 2008, tveimur vikum áður en Kaupþing fór í þrot. Kaupverðið á bréfunum var nærri 26 milljarðar íslenskra króna.

Viðskiptin fóru þannig fram að Kaupþing lánaði fyrirtæki Al Thani allt kaupverðið. Viðskiptafléttan var á þá leið að Kaupþing lánaði tveimur fyrirtækjum sömu upphæðina, tæplega 13 milljarða króna. Fyrirtækin voru Gerland Assets í eigu Ólafs Ólafssonar, staðsett á Tortóla, og Serval Trading, félag í eigu Al Thani.

Þessir fjármunir runnu síðan inn í félagið Choice Stay og þaðan inn á reikning Q Iceland Finance, félags Al Thani, sem greiddi þá aftur til Kaupþings. Með þessari fléttu var forsvarsmönnum Kaupþings gefið að sök að hafa brotið lög um verðbréfaviðskipti.

Málið var í rannsókn í yfir tvö ár og var Sigurður Einarsson meðal annars eftirlýstur af Interpol þar sem hann sinnti ekki fyrirmælum sérstaks saksóknara um að koma til Íslands til að gefa skýrslu.