Prestur segir sóknargjöld nýtt án leyfis

Séra Geir Waage, sóknar­prestur í Reykholti, sagði á Kirkjuþingi í október að fjármunir sókna í landinu hefðu verið „teknir í nokkuð stórum stíl á undanförnum árum til að launa presta og til þess að greiða ýmsan kostnað á biskupsstofu,“ eins og Geir orðaði það.

Geir vísaði til Jöfnunarsjóðs sókna. Í hann rennur hluti sóknargjalda sem meðlimir þjóðkirkjunnar greiða til sinna söfnuða.

Kom fram í máli Geirs að á tímabilinu eftir hrun hefðu samtals runnið 175 milljónir króna úr jöfnunarsjóðnum til Biskups­stofu. Það sagði Geir óheimilt samkvæmt lögum og reglugerðum. Það hafi þó verið gert vegna hagræðingarkröfu ríkisins á hendur þjóðkirkjunni, sem eftir hrun hefur ekki fengið fullt afgjald samkvæmt kirkjujarðasamkomulagi. Því afgjaldi er ætlað að standa undir launum presta og starfsmanna á Biskupsstofu.

„Og menn spyrja sig vitaskuld; hvert hafa þessar greiðslur runnið þaðan og til hvaða verkefna?“ sagði Geir. „Jafnvel þó að um einhvers konar neyðaraðstæður hafi verið ræða vegna peningaástandsins í kirkjunni í kjölfar hrunsins þá verðum við að breyta þessu strax og ekki síðar en nú, hér á þessu þingi, því þetta gengur ekki.“

Geir undirstrikaði að lögin leyfðu ekki að peningum jöfnunarsjóðs væri ráðstafað í annað en í þágu sóknanna og starfsemi þeirra.

„Það er hvergi nokkurs staðar opnuð leið í lögunum eða reglugerðinni til þess að taka fé úr þessum sjóði til þess að kosta prestsþjónustu eða til annars kostnaðar heldur en einhverrar umsýslu sjóðsins á Biskupsstofu,“ sagði Geir.

Séra Gísli Gunnarsson, sem situr í fjárhagsnefnd Kirkjuþings, svaraði Geir og sagði alveg ljóst að frá hruni hefði þurft að fjármagna rekstur þjóðkirkjunnar á dálítið annan hátt en fyrir hrun. Eina leiðin sem hefði verið fær til að brúa bilið á þeim tekjulið sem Biskupsstofa og þjóðkirkjan heyrir undir á fjárlögum hafi verið farin með samþykki Kirkjuþings og með samþykki ríkisendurskoðunar. 

„Það var að taka fé úr jöfnunarsjóði, taka fé úr Kirkjumálasjóði og selja eignir,“ skýrði séra Gísli.

Gísli Jónasson, formaður fjárhagsnefndar Kirkjuþings, tók í svipaðan streng og Gísli Gunnarson. „Við getum sjálfsagt gert ágreining um það hvort það hafi verið rétt ákvörðun eða ekki en hún var alla vega gerð til þess að forða því að fækka starfsmönnum meira en orðið hefur,“ útskýrði Gísli sem dró í efa fullyrðingu Geirs um að þessi aðferð væri ekki í samræmi við lög og reglur.

„Allavega var sá gjörningur í það minnsta samþykktur af Kirkjuþingum og þeir ársreikningar sem gerðir hafa verið upp á þessu tímabili hafa nú verið áritaðir af ríkisendurskoðun þannig að ég tel nú hæpið að tala um kannski lögbrot en þetta er auðvitað ekki mitt svið svo sem að túlka það í smáatriðum,“ sagði Gísli Jónasson.

Þegar upplýst var að kirkjuráð Þjóðkirkjunnar hefði samþykkt í sumar að ekki yrði fært frekara fé milli sjóða og að fengnum svörum Gíslanna tveggja kvaðst Geir vera sáttur.

„Og ég treysti því að nú veitist kirkjuráðinu ráðrúm til að verja eftirleiðis fé til verkefna í samræmi við heimildir í lögum,“ sagði sóknarpresturinn í Reykholti við lok umræðna um fjármál Þjóðkirkjunnar. 

Hlutverk jöfnunarsjóðs samkvæmt lögum um sóknargjöld

• Að veita styrki til þeirra kirkna sem sérstöðu hafa umfram aðrar sóknarkirkjur.
• Að leitast við að jafna ­aðstöðu og styrkja sóknir þar sem lögmæltar tekjur skv. 2. gr. laga þessara nægja ekki fyrir ­nauðsynlegum útgjöldum að dómi sóknarnefndar og sóknarprests og að fenginni umsögnhéraðsnefndar.
• Að auðvelda stofnun sókna í nýjum byggðahverfum.
• Að styrkja kirkjulega félags- og menningarstarfsemi.