Opið bréf til Illuga Gunnarssonar menntamálaráðherra

Sæll vertu ágæti menntamálráðherra

Ástæða þess að ég rita þér þetta opna bréf er að þú ert yfirmaður allra menntamála á Íslandi og berð þannig ábyrgð á farsælu skólastarfi. Framhaldsskólinn hefur verið þér afar hugleikinn síðustu misserin og eru fingraför þín farin að setja mark á innanbúðarmál þar. Eins og kunnugt er heyrir grunnskólinn einnig undir þig og þitt ráðuneyti, líka eftir að sveitarfélögin yfirtóku málefni grunnskólans. Í beinu framhaldi af því, langar mig til að spyrja þig hvaða ráðstafanir þú og þitt ráðuneyti hafið gert til að undirbúa starfsfólk grunnskóla undir þá kerfisbreytingu sem tók gildi í flestum framhaldsskólum sl. haust. Hversu vel var grunnskólum gerð grein fyrir væntanlegum breytingum? Hversu vel voru þeir almennt upplýstir um hæfniviðmið og þrepin þrjú og þjálfaðir í að vinna á grundvelli þeirra? Undirrituð hefur verið framhaldsskólakennari í hartnær fjóra áratugi og telur sig fylgjast afar vel með öllu sem við kemur menntamálum á Íslandi. Mín upplifun er sú, að ekkert hafi verið gert til að þessi umskipti gætu gengið eðlilega fyrir sig.

Á Góu, á því ári sem er að líða, boðuðum við í mínum skóla á fund, fagkennara kjarnagreina úr grunnskólum þess svæðis sem skólinn okkar á að þjóna. Við höfðum lítið heyrt hvernig undirbúningi væri háttað og okkur fýsti að fá að heyra af gangi mála. Til að gera langa sögu stutta, kom í ljós að enginn þeirra grunnskólakennara sem á fundinn komu vissu af þeim breytingum sem áttu að eiga sér stað á hausti komanda. Þeir vissu m.ö.o. ekki að þeir ættu í raun að sinna fyrsta þreps kennslu bráðgerra nemenda, sem átti að færast niður í grunnskólann. Þeim höfðu ekki verið kynnt hæfnivið og hvað í þeim felst. Þá virtist alls ekki vera ljóst á hvern hátt þessi breyting snerti kennsluhætti og námsframboð grunnskólans.

Ég vil taka skýrt fram að það er ekki við grunnskólakennara að sakast, þar sem ég þekki ekki annað en að almennt sinni  grunnskólakennarar starfi sína vel og hafi alltaf gert. Þetta er hins vegar gagnrýni á boð/boðleysi og undirbúning frá ráðuneyti menntamála sem virðist í þessum málum algerlega óviðunandi svo ekki sé meira sagt.

Sl. haust hófu fyrstu nemendur þessa nýja fyrirkomulags nám á öðru þrepi í framhaldsskólanum í dönsku sem og öðrum kjarnagreinum. Fljótlega kom í ljós að fæstir þeirra áttu nokkuð erindi þangað. Þá vantaði grunnþekkingu á  ýmsum sviðum. Lesskilningi var mjög ábótavant og þá vantaði þjálfun í tali og ritun. Undirbúningur var m.ö.o. mjög svipaður því sem hann var í gamla kerfinu, þ.e. þegar framhaldsskólinn sá um alla framhaldsskólakennsluna og grunnskólinn sinnti sínu.

Nú hefur ráðuneyti þitt sent framhaldsskólum landsins leiðarvísi um hvernig nemendum skuli raðað eftir einkunnum úr grunnskólanum. Þeir sem hafa einkunnina 8,0 í tilteknu fagi skulu settir á annað þrep. Mig langar til að spyrja þig hvað liggur t.d. að baki einkunninni 8,0 í dönsku? Er þessi einkunn byggð á afar góðum lesskilningi? Hvað með talað mál? Er hæfni í þeim þætti innifalin í einkunninni? Hvað með skilning á mæltu máli? Hvað með undirstöðuatriði ritunar? Aftan við allar þessar spurningar vil ég bæta við spurningunni um hvort einhver skali/mælikvarði hafi verið gefinn út af þínu ráðuneyti eða Menntastofnun  til að mæla kunnáttuna, bæði upp á fyrsta og annað þrep?  Getur verið að einkunnin 8,0 mæli ástundun og iðni frekar en kunnáttu og hæfni? Gott væri líka að vita hvað mun liggja að baki einkunnum sem framvegis verða gefnar í bókstöfum.

Ég spyr þig líka Illugi, spurningar sem vegur e.t.v. þyngst: Hvers eiga nemendur að gjalda sem raðast inn á annað þrep að loknum grunnskóla en ráða engan veginn við það efni sem kennt er þar? Gerirðu þér grein fyrir, að þar sem einn hlekk vantar í keðjuna, fá þeir aldrei að blómstra? Er réttlætanlegt að þeir séu fórnarlömb kerfisins?

Enn fremur vil ég vinsamlegast  benda á ákveðna hluti í þessu sambandi. Í fyrsta lagi að framhaldsskólinn er meira en reiðubúinn til að sinna öllum þrepum dönskukennslunnar á Íslandi. Hann býr yfir mannauði sem byggir á fagkennurum sem hafa menntað sig til þess að kenna þessa tilteknu grein.Það stendur sannarlega ekki á okkur! Í öðru lagi bið ég þig líka að hafa i huga að á Íslandi eru örfáir skólar sem velja inn nemendur og þeir ráða vel við þetta verkefni. Það er því mikill munur á aðstöðu skóla og einnig munur á stöðu hinna svokölluðu kjarnagreina. Ástandið er sýnu verst í dönsku og stærðfræði. Flestir framhaldsskólar taka við allri nemendaflórunni og þeim verður að mæta með einhverju millistigi eða á annan faglegan hátt. Við í framhaldsskólanum bíðum eftir þeirri úrlausn!

Nú hefur haustönnin 2015 runnið sitt skeið. Ég stend þessa dagana frammi fyrir því hvort ég eigi að semja próf miðað við hæfniviðmið á þrepi eitt svo nemendur verði sáttir eða hvort ég á að gera eins og mér ber og semja próf miðað við hæfni á þrepi tvö þar sem meiri hluti nemenda mun að öllum líkindum hljóta ófullnægjandi einkunn. Hvers eiga nemendur að gjalda og hvers á fagmennska mín að gjalda? Ég óska því eftir leiðarvísi frá þér og ráðuneyti þínu hvernig þú sérð fyrir þér framvindu mála. Yfirlýst stefna er að draga úr brottfalli í framhaldsskólanum. Er þessi grýtta leið, eins og hún blasir við okkur í dag vel fallin til þess?

Ég bíð spennt eftir svarbréfi þínu, kæri Illugi, og tillögum til úrbóta og  hlakka mikið til að lesa jólapóstinn frá þér nú á aðventunni. Ég vil nota tækifærið og óska þér og þínum gleðilegra jóla og farsældar í hvívetna, í menntamálum sem og öðrum málum, á komandi ári.

Með góðri kveðju

Sumarrós Sigurðardóttir, framhaldsskólakennari.

Sumarrós Sigurðardóttir