Óttast að háskólamenntaðir flýi land

„Ef heldur fram sem horfir er raunveruleg hætta á að háskólamenntaðir flýi land,“ segir í markaðspunktum greiningardeildar Arion banka.

Bent er á að frá hruni hafi störfum sérfræðinga og sérmenntaðs starfsfólks ekki fjölgað. Þá hafi nær engin fjölgun orðið meðal embættismanna og stjórnenda. Hins vegar hafi háskólamenntuðum fjölgað um 18 prósent. Þessi þróun bendi til þess að háskólamenntaðir fari í störf í greinum á öðrum sviðum en menntun þeirra liggur.

Mest hefur fjölgunin verið í þjónustu- og verslunarstörfum sem fjölgað hefur um nærri 6.000 frá árinu 2008 og má leiða líkur að því að stór hluti þess starfsfólks sé með háskólamenntun. „Þessi þróun gæti þýtt að sífellt fleiri eru ekki að nýta menntun sína beint í starfi,“ segir í greiningu Arion banka.

Nemum í félagsráðgjöf fjölgað yfir 2000 prósent

Þetta er þó misjafnt milli atvinnugreina, t.d. hafi verið mikil eftirspurn eftirstarfsfólki með gráðu í tölvunarfræði. Sama er þó ekki hægt að segja um lögfræði. „Nýverið sóttu 54 lögfræðingar um hálft starf hjá útfararstofu og árið 2013 fjallaði Lögmannablaðið ítarlega um slæma stöðu á vinnumarkaði fyrir lögfræðinga – sama ár og það voru 1.229 nemendur skráðir í lögfræði í háskólum landsins. Árið 1997 voru 440 nemendur skráðir í lögfræði svo aukningin nemur nærri því 200%. Á sama tíma hefur fjölgað um 145% í viðskiptafræði, 259% í sálfræði, 230% í uppeldis- og menntafræðum og 2.328% í félagsráðgjöf svo eitthvað sé nefnt,“ segir í greiningu bankans.

Þó er bent á að atvinnuleysi sé minnst meðal háskólamenntaðra eða tæp 4 prósent. Atvinnuleysið sé þó mun meira en það var fyrir árið 2008. Atvinnuleysi háskólamenntaðra hafi verið nokkuð stöðugt frá hruni en atvinnuleysi meðal grunn- og framhaldskólamenntaðra hafi lækkað mikið. Það bendi til þess að háskólamenntaðir eigi erfiðara með en áður að finna sér starf við hæfi.

Áhyggjur af skorti nema í iðngreinum og ferðaþjónustu

Samhliða fjölgun nema í háskólanámi hefur iðnnemum ýmist fækkað eða fjöldi þeirra staðið í stað eftir iðngreinum. Þetta gæti bent til þess að skortur sé yfirvofandi meðal iðnaðarmanna að mati Arion banka.

Þá er einnig bent að vel þurfi að fylgjast með þróuninni í ferðaþjónustu. Arion banki telur að ef ekki fáist nægjanlega menntað fólk til starfa í ferðaþjónustunni geti það staðið vexti í greininni fyrir þrifum. Þó hafi fjölgun nema í ferðamálafræði að mestu haldið í við fjölgun ferðamanna. Fleiri sæki einnig í nám í matreiðslu. Leiðsögunám njóti sífellt meiri vinsælda en nemum þar fjölgaði um 60% milli 2012 og 2013. Mun færri hafi sótt í nám á hótel- og þjónustubraut en enginn nemi var skráður í það nám árið 2013 samkvæmt tölum frá Hagstofunni.