Fá ekki að búa sér til tekjur

Fjárveitingavaldið hefur hindrað Lyfjastofnun í að taka að sér verkefni sem hún fær greitt fyrir að fullu frá innlendum lyfjafyrirtækjum. Þar með takmarkast umsvif stofnunarinnar og komið er í veg fyrir nýsköpun í lyfjaiðnaðinum hér á landi.

Þetta kemur fram í aðsendri greinRannveigar Gunnarsdóttur, forstjóra Lyfjastofnunar, í Fréttablaðinu í dag.

„Þetta er barátta sem við höfum staðið í frá hruni þegar gerð var krafa um lækkun rekstrarkostnaðar hjá Lyfjastofnun eins og öðrum ríkisstofnunum, hvort sem þær voru fjármagnaðar af sjálfsaflafé eða með framlagi úr ríkissjóði. Ef við eyðum tekjum sem við fáum umfram heimildir fjárlaga er það skilgreint sem hallarekstur,“ segir Rannveig.

Hún kveðst hafa rætt við ráðherra og embættismenn án árangurs. „Það er alltaf talað um ramma sem ráðuneytin hafa. Þetta virðist vera einhver fasti. Það er ekki hægt að stækka rammann þótt tekjur aukist.“

Rannveig greinir frá því að árið 2006 hafi Lyfjastofnun ráðist í það nýsköpunarverkefni að meta umsóknir um markaðsleyfi fyrir samheitalyf að fullu, í stað þess að byggja matið á vinnu sérfræðinga annarrar lyfjastofnunar á Evrópska efnahagssvæðinu, EES. Til þess að þetta væri framkvæmanlegt þurfti að fjölga sérfræðingum og þróa verkefnið. Lyfjafyrirtækin óska eftir þjónustunni og greiða fyrir hana. Rannveig bendir á að með því að meta umsóknirnar hér skapist gjaldeyristekjur og atvinnutækifæri. Fjárheimildir fjárlaga hafi hins vegar heft þróun nýsköpunarverkefnisins þar sem heimild til fjárlaga var lægri en rekstraráætlanir stofnunarinnar.

Guðbjörg Edda Eggertsdóttir, forstjóri Actavis á Íslandi, segir málið fáránlegt. „Þótt Lyfjastofnun vilji sinna sínu hlutverki eins vel og hún getur er henni í raun gert ókleift að gera það.“

Hún kveðst hafa farið á fund fjármálaráðherra í sumar. „Hann kvaðst ekki þekkja bakgrunninn en hafði tvo embættismenn með sér sem vitnuðu í eitthvað sem hafði gerst fyrir nokkrum árum og búið var að laga. Mér sýndist fjárlagaskrifstofumennirnir vera inni í sínum kassa og ekki geta horft út fyrir hann.“

Í skýrslu Ríkisendurskoðunar frá 2012 segir að neikvæð fjárhagsstaða Lyfjastofnunar skýrist að stórum hluta af því hvernig hún er fjármögnuð og hvernig tekjur hennar og gjöld eru færð í bókhaldi ríkisins.

Bent er á að stofnuninni sé óheimilt að mæta hallanum með mörkuðum tekjum sínum sem eru umfram áætlun fjárlaga nema Alþingi kveði sérstaklega á um það í fjár- eða fjáraukalögum.

Að mati Ríkisendurskoðunar er mikilvægt að taka á þessari óvenjulegu rekstrarstöðu Lyfjastofnunar til frambúðar og þeim vanda sem henni fylgir.