Segir ekki koma til greina að leysa HS Orku undan samningnum

Ragnar Guðmundsson, forstjóri Norðuráls, segir stjórnendur fyrirtækisins og móðurfélags þess, Century Aluminum, ákveðna í að reisa allt að 360 þúsund tonna álver í Helguvík. Þeir hafa stefnt að byggingu álversins frá árinu 2005 en nú níu árum síðar er enn ekki ljóst hvaðan raforkan, sem á að knýja framleiðslu þess, á að koma.

„Við höfum fullan hug á að klára Helguvíkurverkefnið. Það er ljóst enda sjáum við mikil tækifæri í áliðnaði. Þetta strandar á raforkuafhendingunni og á meðan svo er getum við auðvitað ekki farið lengra nema aðrir orkusalar komi að verkefninu,“ segir Ragnar.

Verkefnið hefur þegar kostað um 17 milljarða króna. Fyrirtækið býr sig nú undir að taka til varna í gerðardómsferli þar sem HS Orka hefur aftur óskað eftir því að losna undan samningi um orkusölu til álversins.

Segir samninginn standa

Norðurál samdi um kaup á raforku fyrir álverið við HS Orku og Orkuveitu Reykjavíkur, nú Orku náttúrunnar, árið 2007.

„Ástæðan fyrir því að álverinu var valinn staður í Helguvík er að sveitarfélögin á svæðinu buðu orku frá HS í verkefnið. Það kemur því ekki til greina að ætla að leyfa HS Orku að labba frá samningnum,“ segir Ragnar.

„HS Orka hefur ekki enn staðfest neina orkuafhendingu í þetta verkefni en nýir eigendur HS vildu losna undan skuldbindingum samningsins árið 2010,“ segir Ragnar og rifjar upp þegar orkufyrirtækið fór áður með samninginn fyrir gerðardóm. Úrskurður í því máli lá fyrir í desember 2011.

„Niðurstaðan þá var sú að fyrirtækið átti að standa við samninginn. Síðan hefur lítið gerst annað en að þeir sendu málið aftur í gerðardóm núna í júlí,“ segir Ragnar.

Hann segist að öðru leyti lítið geta tjáð sig um málið. Hins vegar er ljóst, samkvæmt hálfsársuppgjöri HS Orku, að orkufyrirtækið telur ákvæði samningsins frá 2007 ekki hafa verið uppfyllt og að hann sé því ekki lengur í gildi.

Ekki í viðræðum við Landsvirkjun

Ragnar segir Norðurál ekki eiga í neinum viðræðum við Landsvirkjun um mögulega orkusölu til Helguvíkur.

„Það liggur í raun ekkert fyrir um það að neitt annað orkufyrirtæki geti tekið við þessu hlutverki,“ segir Ragnar og heldur áfram:

„Þau verðmæti sem hafa orðið til hjá Landsvirkjun sýna best að þessi samvinna álfyrirtækja og orkuiðnaðarins hefur skilað gríðarlega miklum og góðum árangri.“

Að sögn Ragnars eru nú þrjú ár síðan Orkuveita Reykjavíkur hóf að afhenda um 50 megavött af þeirri raforku sem samið var um árið 2007. Orkan hefur verið notuð í álverinu á Grundartanga þar sem fyrirtækið hefur farið í umtalsverða fjárfestingu til að auka framleiðslugetuna úr 260 þúsund tonnum á ári í 293 þúsund tonn.

„Við erum að nýta raforkuna á Grundartanga og það hefur verið ágætt samstarf við orkufyrirtækið um það,“ segir Ragnar.

Hann segir að Orkuveitan þurfi að reisa nýjar virkjanir svo fyrirtækið geti staðið við samninginn. Fyrirhuguð virkjun í Hverahlíð í Ölfusi hefur oft verið nefnd í því samhengi.

Verður byggt í fjórum áföngum

Álverið í Helguvík á eins og áður segir að framleiða allt að 360 þúsund tonn á ári. Það verður hins vegar byggt í fjórum 90 þúsund tonna áföngum. Kerskálabyggingar sem búið er að reisa á svæðinu miðast við 90 þúsund tonna álver.

„Hver áfangi yrði þá 150 megavött og við höfum horft til þess að tryggja raforku í tvo áfanga til að ná ákveðinni hagkvæmni,“ segir Ragnar. Hann segir að álframleiðsla í Helguvík eigi að geta hafist um tveimur og hálfu ári eftir að framkvæmdir hefjast.

„Auðvitað geta einstaka þættir tekið lengri tíma en álverið á Grundartanga reis til dæmis á fjórtán mánuðum. Það er hægt að vinna þetta hratt,“ segir Ragnar en tekur fram að Grundartangi hafi státað af tengimannvirkjum og öðrum nauðsynlegum innviðum áður en álverið var byggt þar.

„Hins vegar er búið að leggja gríðarlega mikla vinnu í höfnina í Helguvík og þetta er mjög góð staðsetning. Þá hefur atvinnuleysi verið hæst á Reykjanesi og álver væri því góð viðbót við flóru fyrirtækja.“

Staðsetningin veitir nú forskot

Norðurál hefur komið með yfir milljarð króna inn í landið á þessu ári í gegnum fjárfestingarleið Seðlabankans. Þeim fjármunum var varið í framleiðsluaukninguna á Grundartanga en verkefnið hefur þegar kostað á annan tug milljarða króna.

„Það er eðli álvera að þau eru byggð fyrir ákveðna grunnafkastagetu og síðan er reynt að gera meira og betur. Þá er hægt að auka strauminn en þetta er viðkvæmt ferli því það má ekki ganga of langt því þá getur maður misst tökin á þessu.“

Fyrirtækið hefur síðastliðin sextán ár framleitt svokallaða álhleifa til útflutnings. Nú er stefnt að því að fjölga framleiðsluvörunum.

„Það eru ákveðin tækifæri í því sem er að gerast varðandi framboð á áli í Evrópu. Þar hefur gömlum álverum verið lokað og ný hafa ekki verið byggð. Þetta ásamt stöðugt vaxandi eftirspurn á svæðinu skapar tækifæri fyrir íslensk álfyrirtæki.“

Hann nefnir sem dæmi að þeir álkaupendur í Evrópu, sem áður versluðu við álverin sem nú er búið að loka, geti í staðinn keypt ál frá Íslandi og þannig sparað sér flutningskostnað og tíma.

„Skilvirkir og góðir sjóflutningar héðan frá Íslandi gefa ákveðið samkeppnisforskot. Í Rússlandi er álið til dæmis flutt á milli heimsálfa með lestum. Staðsetningin sem áður var hindrun er því farin að veita ákveðið forskot og skapa ný tækifæri. Við blasir einnig aukin eftirspurn eftir áli og verð hefur farið hækkandi. “