Gjaldeyrishöft geta orðið ávanabindandi

Fjallað er um íslensku gjaldeyrishöftin og áhrif þeirra í grein sem birt var í viðskiptablaðinu Financial Times í gær.

Höfundur greinarinnar, Gillian Tett, hefur áður fjallað um Ísland og fjárhag þjóðarinnar. Í þetta skiptið beinir hún sjónum sínum að gjaldeyrishöftunum sem íslenska ríkisstjórnin kom á til að hindra víðtækan gjaldeyrisflótta í kjölfar bankahrunsins árið 2008.

Tett segir að notkun gjaldeyrishafta hafi gefið efnahag þjóðarinnar gott öndunarsvigrúm til þess að jafna sig á hruninu. Þá hafi mikil aukning í ferðamannaþjónustu, orkuframleiðslu og upplýsingatæknigeiranum bætt upp fyrir gríðarlegt brottfall úr bönkum og fjármálafyrirtækjum.

Höfundur talar einnig um að þjóðinni hafi tekist að snúa kreppu í stöðugan hagvöxt, þrátt fyrir þungbært gengisfall krónunnar, og að leiðtogar Portúgal, Grikklands og Ítalíu séu líkast til örlítið afbrýðisamir í garð Íslands.

Þó vill höfundur meina að leið stjórnvalda til þess að ná þessum góða árangri sé vafasöm. Hún segir að gjaldeyrishöftin, sem upphaflega voru ætluð sem bráðabirgðalausn, geti orðið Íslandi ávanabindandi.

Þjóðernissinnuð stjórnvöld

Tett talar um að vegna þjóðernissinnaðrar afstöðu ráðandi stjórnvalda sé ekki líklegt að erlendir lánadrottnar, sem eiga tilkall til hluta þrotabúa föllnu bankanna, fái nema brotabrot af því sem þeir óska eftir að fá.

Henni finnst líklegast að deilur stjórnvalda og fjárfestanna erlendu endi líklega í langdregnum réttarhöldum eða þá að gjaldeyrishöftin, sem áttu aðeins að standa meðan þjóðin náði andanum, verði framlengd um óákveðinn tíma.

Tett segir að vegna yfirvofandi skulda ríkisins, sem nema rúmlega 221 prósentu vergrar þjóðarframleiðslu, sé aðeins of þægilegt fyrir stjórnvöld að geta falið sig bak við höftin. Höfundur segir að þjóðir af öllum stærðargráðum geti dregið lærdóm af íslenska ástandinu. Sérstaklega vegna þess að víða um heim fara skuldir hækkandi, en ekki lækkandi.