Gjaldeyrishöftin viðvarandi án breytinga á Landsbankabréfum

Ef ekki tekst að lengja skuldabréf Landsbankans eða endurfjármagna þau verða gjaldeyrishöftin viðvarandi á næstu árum. Sem stendur er afborgunarferill skuldabréfa Landsbankans of þungur fyrir hagkerfið í heild.

Þetta kemur fram í ritinu Fjármálastöðugleiki sem birt hefur verið á vefsíðu Seðlabankans. Þar segir að losun fjármagnshafta geti leitt til sveiflna í gengi krónunnar, gert fjármögnun ríkissjóðs dýrari og haft umtalsverð áhrif á lánasöfn og lausafjárstöðu bankanna.

Auðseljanlegar krónueignir í höndum erlendra aðila nema nú 367 milljörðum kr., það eru svonefndar aflandskrónur auk um 85 milljarðar kr. sem eru lausar eignir innlánsstofnana í slitameðferð í krónum. Líklegt er að þessar eignir muni fljóta nokkuð skjótt út við losun hafta.

Viðvarandi fjármagnshöft hafa viðskiptakostnað í för með sér sem eykst eftir því sem tíminn líður. Aukin hætta á bólumyndun innan hafta getur þá aukið kerfisáhættu sem grefur undan stöðugleika fjármálakerfisins ef ekkert er að gert. Flest bendir þó til þess að ábati af því að fara af varfærni í losunina sé enn sem komið er meiri en kostnaður við að viðhalda fjármagnshöftunum enn um sinn.

Mikil endurfjármögnunaráhætta er í erlendum gjaldmiðlum.  Áætlaðar afborganir af erlendum lánum innlendra aðila, annarra en ríkissjóðs og Seðlabankans, fram til ársins 2018 eru þungar.

Áætlaðar afborganir fara úr 87 milljörðum kr. árið 2014 í 128 milljarða kr. árið 2015 þegar afborganir af skuldabréfum milli gamla og nýja Landsbankans hefjast af fullum þunga. Til samanburðar er áætlað að undirliggjandi viðskiptaafgangur ársins 2012 hafi verið 52 milljarðar kr.

Verði viðskiptaafgangur á næstu árum svipaður og hann hefur verið á sl. árum, um 3-3,5% af landsframleiðslu, þurfa aðrir aðilar en ríkissjóður og Seðlabanki að endurfjármagna sem nemur um 265 milljarða kr. fram til ársins 2018.

Afborgunarferill skuldabréfa Landsbankans er of þungur fyrir hagkerfið í heild. Lengja verður í bréfunum eða endurfjármagna þau. Án lengingar eða umtalsverðrar endurfjármögnunar er ljóst að ekkert svigrúm er til þess að nýta viðskiptaafgang í því skyni að hleypa út krónueignum erlendra aðila á næstu árum. Samspil losunar hafta og endurgreiðslna á erlendum lánum er helsta áhættan í kerfinu.