Hafa áhyggjur af stöðu tækni- og hugverkafyrirtækja

Sex innlend tækni- og hugverkafyrirtæki hafa flutt úr landi eða hætt starfsemi á þeim fimm árum sem liðin eru frá íslenska efnahagshruninu. Að auki hafa sjö fyrirtæki úr greininni verið seld eða flutt höfuðstöðvar sínar til útlanda, þótt þau í flestum tilvikum reki áfram starfsemi hér á landi. Hluti stjórnenda fimm fyrir­tækja til viðbótar býr ­erlendis þar sem starfsemi þeirra fer að einhverju leyti fram.

„Við höfum miklar áhyggjur af stöðunni,“ segir Davíð Lúðvíksson, forstöðumaður stefnu­mót­unar og nýsköpunar hjá Samtökum iðnaðarins.

Davíð segir gjaldeyris­höftin og fjárfestingar­leið Seðlabankans, sem virkar þannig að einstak­lingar og fyrirtæki geta komið með erlendan gjaldeyri til landsins og fengið afslátt af íslenskum krónum, vera áhrifavalda í þróun síðustu ára. „Fyrirtæki sem eru að auka starfsemi sína á alþjóð­legum vettvangi þurfa til þess aukið fjármagn og hlutafé. Í rauninni má segja að hlutabréf þessara fyrirtækja séu á útsölu því krónan er svo lágt skrifuð og þar að auki fá menn krónurnar á enn lægra verði í gegnum fjárfestingarleiðina. Því er oft forsenda fyrir því að nýir aðilar komi að fyrirtækjunum, að höfuðstöðvar þeirra séu færðar út úr íslenskri lögsögu, vegna viðskiptaumhverfisins hér á landi. Mönnum er því stillt upp við vegg,“ segir Davíð.

Hann segir þó að flest þeirra fyrirtækja sem flutt hafa höfuðstöðvar sínar til útlanda kjósi að halda þróunarstarfi áfram hér á landi. Ástæðan sé sú að þróunarumhverfið hér sé að mörgu leyti gott. „Það helgast af því að það er ákveðinn grunnur í starfsfólkinu og okkur hefur tekist að lagfæra ýmislegt í starfsskilyrðum fyrirtækjanna. Tækniþróunarsjóðurinn var efldur eftir hrun, þótt nú séu blikur á lofti með hann í ljósi niðurskurðar í fjárlögum, og það tókst að koma á endurgreiðslum rannsókna- og þróunarkostnaðar í tengslum við skattkerfið, sem hefur skipt sköpum.“

Davíð undirstrikar einnig að greinin hafi misst lykilfólk úr samtökum og stjórnum tækni- og hugverkafyrirtækja. Til marks um það segist hann auðveldlega geta nefnt tíu einstaklinga sem séu nú farnir af landi brott en hafi áður lagt verulegan skerf til þróunar greinarinnar hér á landi. „Í ­mörgum tilfellum hefur þetta fólk starfað hjá þessum fyrirtækjum sem um ræðir og aðstæður þeirra því breyst. Einnig er spurning hvort hér ríki ákveðið þreytuástand þar sem fólk er búið að berjast í ­bökkum frá hruni. Fáar greinar hafa komið betur út úr hruninu en það hefur farið mikil vinna og orka í að ná þeim árangri.“