Lítið dregur úr vanskilum fyrirtækja

Fjöldi og hlutfall fyrirtækja á vanskilaskrá hefur lækkað óverulega sl. mánuði. Nú eru um 6.300 eða um 17% fyrirtækja á vanskilaskrá sem er sambærileg staða og í maí árið 2011. Sömu þróun má sjá ef skoðað er 6 mánaða meðaltal í fjölda og hlutfalli fyrirtækja inn og út af vanskilaskrá.

Þetta kemur fram í ritinu Fjármálastöðugleiki sem birt hefur verið á vefsíðu Seðlabankans. Þar segir að á haustmánuðum árið 2011 var 6 mánaða meðaltal í fjölda og hlutfalli út af vanskilaskrá í fyrsta skipti eftir bankahrun meira en inn á vanskilaskrá. Síðan hafa hreyfingar fyrirtækja inn og út af vanskilaskrá verið nánast í jafnvægi.

Þegar fjöldi og hlutfall fyrirtækja á vanskilaskrá er skoðað verður að hafa í huga að um 35.000 fyrirtæki eru skráð á Íslandi í flokkum rekstrarfélaga; sameignarfélaga, samlagsfélaga, samlagshlutafélaga, samvinnufélaga, hlutafélaga og einkahlutafélaga.

Líklegt er að lítil starfsemi sé til staðar í sumum þessum félögum, sum þeirra kunna því að vera inni á vanskilaskrá en starfsemi þeirra á sama tíma óveruleg. Þannig kunna að vera takmarkaðir hvatar fyrir eigendur félaganna að koma þeim í skil og af vanskilaskrá.

Gjaldþrot og árangurslaus fjárnám náðu hámarki á árinu 2011 þegar gert var árangurslaust fjárnám hjá 6.210 fyrirtækjum og 1.578 fyrirtæki voru tekin til gjaldþrotaskipta. Á árinu 2012 fækkaði árangurslausum fjárnámum um tæp 25% frá fyrra ári og voru 4.709 og gjaldþrotum fækkaði um tæp 30% og voru 1.112. Sterkar vísbendingar eru um að hægt hafi á þessari þróun.

Á fyrstu þremur mánuðum ársins 2013 voru gerð nánast jafn mörg árangurslaus fjárnám hjá fyrirtækjum og á sama tíma árið áður, gjaldþrotum hefur þó fækkað áfram á sama hraða og árið 2012.

Gjaldþrotatíðni árið 2011 var hin hæsta í aldarfjórðung, 4,6% fyrirtækja voru tekin til gjaldþrotaskipta samanborið við að meðaltali 2,4% á árunum 1990-2010. Gjaldþrotatíðni árið 2012 var 3,2%.

Þekkt er að rekstrarerfiðleikar og síðar gjaldþrot koma fram með verulegri tímatöf, eins og sjá má af þessari þróun í kjölfar fjármálaáfallsins 2008. Flest bendir til að fjöldi fyrirtækja sem eru á vanskilaskrá, lenda í árangurslausu fjárnámi eða eru tekin til gjaldþrotaskipta muni enn um hríð haldast yfir sögulegum meðaltölum. Helgast það fyrst og fremst af því að þær ógöngur sem mörg fyrirtæki rötuðu í við fjármálaáfallið árið 2008 vegna mikillar skuldsetningar eiga sér engin fordæmi hér á landi.