Ekki hægt að tala um fólksflótta héðan

Brottflutningur frá Íslandi er síst meiri nú en á öðrum samdráttarskeiðum samkvæmt nýrri skýrslu. Atvinnuleysi á Evrópska efnahagssvæðinu hefur áhrif á að hvorki Íslendingar né útlendingar fari í meiri mæli til annarra landa.

Því fer fjarri að fólksflótti sé brostinn á frá Íslandi. Brottflutningur er síst meiri en hann hefur verið önnur samdráttarskeið í Íslandssögunni. Þetta kemur fram í skýrslu Ólafar Garðarsdóttur, prófessors við menntavísindasvið Háskóla Íslands og mannfjöldasérfræðings, sem hún gerði fyrir velferðarráðuneytið.

„Frá því að samdráttarskeiðið hófst hér á landi í árslok 2008 hefur þeirri skoðun verið haldið mjög á lofti að brostinn sé á fólksflótti frá landinu sem muni hafa alvarlegar félagslegar og efnahagslegar afleiðingar. Í samhenginu hefur oft verið vísað til Vesturheimsferðanna á 19. öld og til efnahagskreppunnar í Færeyjum upp úr 1990 en þá fækkaði íbúum í Færeyjum um rúm níu prósent á sex ára tímabili. Ljóst er að slíkur samanburður er fjarri sanni,“ segir í skýrslunni.

Árið 2009 fækkaði landsmönnum um hálft prósentustig eftir mikla fólksfjölgun árin þar á undan. Árin 2010 og 2011 fjölgaði landsmönnum hins vegar á nýjan leik þótt fjölgunin hefði verið mun minni en flest ár síðustu áratugina, eða 0,3 og 0,4 prósent. Fólksfjölgun var hröð fyrstu ár þessarar aldar og á þensluskeiðinu um miðbik áratugarins varð fólksfjölgun hér meiri en í nokkru öðru Evrópulandi. Þannig fór fólksfjölgun yfir tvö og hálft prósent árin 2007 og 2008.

„Í ljósi þess hve margir útlendingar fluttu til landsins í aðdraganda hruns verður að teljast athyglisvert hversu lítill brottflutningurinn er í hópi erlendra ríkisborgara. Þannig var fjöldi aðfluttra umfram brottflutta erlenda ríkisborgara rúmlega 16.000 árin 2005 til 2008. Þótt flutningsjöfnuðurinn hafi vissulega verið neikvæður í þessum hópi nú á samdráttarskeiðinu er fjöldi brottfluttra erlendra ríkisborgara innan við 3.000 fleiri en aðfluttir öll árin 2009 til 2011.“ Áhrif samdráttarskeiðsins á samsetningu innflytjendahópsins hafa einkum verið þau að karlmönnum hefur fækkað.

Ekki þarf að koma á óvart að brottflutningur íslenskra ríkisborgara sé ekki meiri nú en áður. Það stafi af því að atvinnuleysi sé mikið alls staðar á Evrópska efnahagssvæðinu, að undanskildum Noregi, en þangað fara flestir Íslendingar sem flytjast brott. Atvinnuleysið í Evrópu hefur einnig áhrif á brottflutning erlendra ríkisborgara. thorunn@frettabladid.is