Starfsmenn Landsbankans munu geta eignast tveggja prósenta hlut

Stofn kaupaukakerfis starfsmanna nýja Landsbankans verður um fjögurra milljarða króna virði miðað við eiginfjárstöðu bankans um síðustu áramót. Stærð hans tengist frammistöðu ákveðinna eigna sem færðar voru frá gamla bankanum til þess nýja á mjög lágu ver

Upphafsstafur:Starfsmenn Landsbankans munu eiga tveggja prósenta hlut í bankanum ef virði skilyrts skuldabréfs sem hann heldur á nær að verða 92 milljarðar króna í lok þessa árs. Miðað við eiginfjárstöðu Landsbankans er virði slíks hlutar um fjórir milljarðar króna. Um síðustu áramót var hlutur starfsmannanna þegar orðinn 1,3 prósent. Eignarhluturinn á að mynda stofn kaupaukakerfis fyrir starfsmenn bankans.

Skilyrta skuldabréfiðÍ desember 2009 var tilkynnt um uppgjör á milli nýja Landsbankans og þrotabús þess gamla. Í því fólst að íslenska ríkið eignaðist 81,33 prósenta hlut í nýja bankanum vegna 122 milljarða króna eiginfjárframlags ríkisins til hans. Afgangurinn, 18,67 prósent, varð við uppgjörið í eigu þrotabús gamla bankans.

Samhliða þessu var hins vegar gefið út svokallað skilyrt skuldabréf sem á að gera upp í lok árs 2012. Samkvæmt upplýsingum frá Landsbankanum mun virði þess, sem getur mest verið 92 milljarðar króna, ákvarðast af frammistöðu ákveðinna eigna sem færðar voru inn í nýja bankann. Um er að ræða tvö söfn, annars vegar lán til stærri fyrirtækja og hins vegar lán til smærri fyrirtækja. Í þessum lánasöfnum eru að mestu lán sem keypt voru á lágu verði úr þrotabúinu og voru því talin léleg. Ef virðisaukning á sér stað á lánasöfnunum renna 85 prósent hennar til þrotabús gamla bankans en 15 prósent til nýja bankans.

Myndar eign starfsmannaEf virði umræddra eigna nær að verða 92 milljarðar króna fyrir árslok 2012, þegar gera á skuldabréfið upp, þá mun gamli bankinn afhenda þann 18,67 prósent eignarhlut sem hann heldur á til baka. Þar af mun 16,67 prósent hlutur renna til Bankasýslu ríkisins, sem mun þá halda á 98 prósent eignarhlut, en tvö prósent munu fara í að mynda stofn fyrir kaupaukakerfi starfsmanna nýja Landsbankans. Ef sá árangur næðist ekki þá myndi hluturinn sem Bankasýslan, og starfsmenn Landsbankans, eiga að fá rýrna í beinu hlutfalli við lokavirði skuldabréfsins.

Í árslok 2010 var virði skilyrta skuldabréfsins bókfært á 26,5 milljarða króna í bókum Landsbankans. Um síðustu áramót hafði virði þess stóraukist og var nú bókfært á 60,8 milljarða króna. Miðað við þá stöðu er sá hlutur sem fer í að mynda stofn kaupaukakerfis starfsmanna Landsbankans þegar orðinn 1,32 prósent, og um 2,6 milljarða króna virði, miðað við eiginfjárstöðu bankans á þeim tíma.

Umbun fyrir árangurStofn væntanlegs kaupaukakerfis starfsmanna Landsbankans er hluti af skilyrta skuldabréfinu og ef allt gengur eftir munu þeir eignast tveggja prósenta hlut í bankanum. Í svari Landsbankans við fyrirspurn Markaðarins um málið kom fram að það væri „umbunin fyrir árangurinn til starfsmanna".

Eigið fé Landsbankans var rúmlega 200 milljarðar króna um síðustu áramót. Ef miðað er við að það endurspegli heildarvirði bankans þá er virði þess hlutar sem mun mynda stofn kaupaukakerfis starfsmanna hans um fjórir milljarðar króna.

Að frumkvæði kröfuhafaUmræða skapaðist um væntanlegt kaupaukakerfi starfsmanna Landsbankans snemma árs 2010. Þá sendi Landsbankinn frá sér yfirlýsingu, dagsetta 16. mars 2010, þar sem sagði „að frumkvæði kröfuhafa var gert samkomulag á milli skilanefndar Landsbanka Íslands hf. (gamla bankans), fjármálaráðuneytisins f.h. ríkissjóðs og Landsbankans (NBI hf.) um að hluti hlutabréfa í NBI hf. sem skilanefndin heldur nú á, myndi stofn fyrir kaupaukakerfi sem næði til allra starfsmanna og kæmi til framkvæmda á löngum tíma. Fjöldi þeirra hlutabréfa sem myndar stofninn ræðst af hugsanlegri verðmætaaukningu tiltekins hluta eignasafns bankans". Sá tiltekni hluti eru þær eignir sem ákvarða virði skilyrta skuldabréfsins.

Ekkert skipulag fastsettÍ sömu yfirlýsingu sagði að „hugsanlegt er því að kaupaukakerfi taki gildi eftir að þessi hluti eignasafns bankans hefur verið endurmetinn í árslok 2012". Markaðurinn beindi fyrirspurn til Landsbankans um það hvort ákvörðun hefði verið tekin um hvenær kaupaukakerfið ætti að taka gildi.

Í svari bankans segir að „það hefur engin ákvörðun verið tekin um eitt né neitt í þessum efnum, enginn samningur verið kláraður og ekkert skipulag fastsett. Þetta var upphaflega hugsað til langs tíma og þá þannig að starfsmenn fengju hlutabréf sem þeir gætu ekki selt fyrr en eftir nokkur ár. Það er bankans að útfæra þetta fyrirkomulag og það er í vinnslu.

Valdir starfsmenn útilokaðirÍ fyrirspurninni var einnig spurt um hvernig kaupaukakerfið ætti að vera uppbyggt og til hverra það ætti að ná. Í svari Landsbankans segir að „hugmyndir fjármálaráðuneytisins á sínum tíma voru að það næði til allra starfsmanna. Sem fyrr segir hefur þetta ekki verið útfært enda rúmast það ekki innan þeirra reglna sem FME [Fjármálaeftirlitið] síðar setti um útfærslu kaupauka af þessum toga, en samkvæmt þeim er t.a.m. óheimilt að tengja kjör sumra starfsmanna við afkomu".

Þar vísar bankinn til þess að reglur um kaupaukakerfi fjármálafyrirtækja, sem FME setti um mitt ár 2011, gera það óheimilt að greiða starfsmönnum sem starfa við áhættustýringu, innri endurskoðun eða regluvörslu kaupauka. Auk þess er óheimilt að greiða stjórnarmönnum fjármálafyrirtækis kaupauka. Aðrir starfsmenn Landsbankans, þar á meðal helstu yfirmenn hans, munu hins vegar geta þegið kaupauka þegar kerfinu verður komið á laggirnar.

Hámarks kaupauki fjórðungur af launumÍ reglum FME kemur líka fram að í kaupaukakerfi skuli byggt á þeirri meginreglu að hæfilegt jafnvægi sé á milli fastra launa og kaupauka. Þar stendur að „samtala veitts kaupauka til starfsmanns, að meðtöldum þeim hluta greiðslu sem er frestað, má á ársgrundvelli ekki nema hærri fjárhæð en 25% af árslaunum viðkomandi án kaupauka".

Auk þess á ávallt að „fresta greiðslu hluta af kaupauka, a.m.k. 40% af honum, um að lágmarki þrjú ár". Því er ljóst að það mun taka nokkur ár að koma út öllum eignarhlutnum til starfsmannanna sem munu fá hann, verði kaupaaukakerfið að veruleika.