Vaxandi áhyggjur af Íbúðalánasjóði

Fram kemur í Morgunkorni Íslandsbanka að Seðlabanki Íslands hafi vaxandi áhyggjur af stöðu Íbúðalánasjóðs. Bankinn gaf út rit sitt um fjármálastöðugleika á föstudaginn síðastliðinn. Á þeim fjórum mánuðum sem liðnir eru frá síðustu útgáfu hefur myndin lítið breyst samkvæmt morgunkorni Íslandsbanka, en í inngangi Seðlabankastjóra segir m.a. að áhætta fjármálakerfisins hafi nú minnkað samfara efnahagsbata, framgangi endurskipulagningar skulda heimila og fyrirtækja, sterkri eiginfjárstöðu fjármálafyrirtækja og minna misvægi í efnahagsreikningi þeirra.

Áhættuþættirnir eru hinsvegar einnig enn til staðar og eru þeir að mestu leyti enn þeir sömu og í maí sl. Nú líkt og þá eru helstu áhættuþættir tengdir losun gjaldeyrishafta, lagaóvissu vegna lána í erlendri mynt, óvissu um alþjóðlegar efnahagshorfur og endurfjármögnun í erlendum gjaldmiðlum. Núna nefnir Seðlabankinn hinsvegar einnig til sögunnar viðkvæma stöðu Íbúðalánasjóðs við upptalningu á helstu áhættuþáttum.

Í skýrslunni er bent á að samkvæmt uppgjöri Íbúðalánasjós fyrir fyrri árshelming sé eiginfjárhlutfallið nú komið niður í 1,4% og er eiginfjárstaða sjóðsins því afar veik. Í skýrslunni segir einnig að lánveitingar sjóðsins hafi dregist saman um tæpan helming á fyrri helming ársins frá sama tímabili í fyrra, samhliða aukningu í uppgreiðslum. Uppgreiðslur voru 9,4 ma . kr á fyrri helmingi ársins 2012 samanborið við 5,2 ma. kr. á sama tímabili í fyrra. Samtals voru 611 ný lán veitt á fyrri hluta ársins samanborið við 1.119 á sama tíma í fyrra. Upphaflegar áætlanir Íbúðalánasjóðs gerðu ráð fyrir að ný útlán yrðu að andvirði 27-35 ma.kr. en endurskoðuð áætlun síðan í júlí gerir ráð fyrir að þau muni einungis nema um 13-17 mö.kr.

Þá hafa vanskil og frystingar lána hjá sjóðnum aukist það sem af er árinu ólíkt þróun viðskiptabankanna þar sem dregið hefur úr vanskilum. Vanskil og frystingar hjá Íbúðalánasjóði voru 15,1% í lok júní sl., sé miðað við undirliggjandi lán þegar um vanskil er að ræða. Íbúðum í eigu sjóðsins heldur einnig áfram að fjölga. Í lok júní átti sjóðurinn samtals 2.049 fasteignir og hefur þeim fjölgað um 443 það sem af er ári. Þetta eykur að mati Seðlabankans á óvissu um gæði eigna sjóðsins sem hefur mjög lítið eigið fé til að takast á við aukið tap. Þessu til viðbótar er sjóðurinn með mikið laust fé vegna viðvarandi uppgreiðsluvanda. Í því felst áhætta sem kemur fram í rekstrartapi þegar skammtímavextir eru lágir.

Seðlabankinn er ekki sá eini sem hefur áhyggjur af stöðu Íbúðalánasjóðs um þessar mundir, en lánshæfismatsfyrirtækið Moody´s tilkynnti á föstudaginn sl.að fyrirtækið hafi sett Íbúðalánasjóð á athugunarlista vegna mögulegrar lækkunar á einkunn fyrir grunnstyrk sjóðsins (e. Baseline Credis Assessment), þ.e. mat á lánshæfi ÍLS án tillits til ríkisábyrgðar.

Ástæðurnar fyrir þessari breytingu hjá Moody´s eru þrjár: Minni gæði eigna ÍLS, væntingar um áframhaldandi litla arðsemi, og lágt og lækkandi eiginfjárhlutfall. Moody´s segist búast við því að eigið fé Íbúðalánasjóðs verði aukið áður en fjárlögum verði lokað í árslok. Seðlabankinn bendir hinsvegar á í skýrslu sinni að í frumvarpi til fjárlaga 2013 hefur ekki verið tekin afstaða til væntanlegs eiginfjárframlags af hálfu ríkisins.