Skuggaeigandi Íslands

Vogunarsjóðir í umsjón bandaríska sjóðstýringafyrirtækisins Davidson Kempner Capital Management LLC eru með gríðarleg ítök í íslensku viðskiptalífi. Þeir eru stærsti einstaki kröfuhafi Glitnis, á meðal allra stærstu kröfuhafa Kaupþings, eiga stórar kröfur á Landsbankann, á meðal stærstu eigenda Straums og Klakka og hafa verið að kaupa upp hluti í Bakkavör Group af miklum móðGangi nauðasamningar Glitnis og Kaupþings í gegn líkt og stefnt er að á næstu mánuðum, og kröfum verður í kjölfarið breytt í hlutafé, mun Davidson Kempner og sjóðir þess vera beinn eða óbeinn eigandi að gríðarlega stórum hluta íslensks fjármála- og viðskiptalífs.

Þrettándi stærsti sjóðurinn

Davidson Kempner var stofnað í New York árið 1987 og er þrettándi stærsti vogunarsjóður Bandaríkjanna. Sjóðurinn sérhæfir sig meðal annars í að hagnast á viðskiptum með kröfur í gjaldþrota fyrirtækjum. Þess vegna var Ísland kjörinn markaður fyrir hann, enda gjaldþrot íslensku bankanna þriggja á meðal þeirra stærstu sem átt hafa sér stað í heiminum. Alls eru í stýringu hjá Davidson Kempner um 20 milljarðar dala, eða um 2.500 milljarðar íslenskra króna. Til að setja þá upphæð í samhengi má benda á að öll landsframleiðsla Íslendinga var 1.626 milljarðar króna í fyrra, eða 65 prósent af því fjármagni sem sjóðurinn stýrir. Fyrirtækið tekur síðan gjald fyrir stýringu á fénu og hlut í öllum ágóða sem fjárfestingar þess skila.

Davidson Kempner vill þó ekki láta mikið á sér bera. Til marks um það þá þarf notendanafn og lykilorð til að komast inn á heimasíðu sjóðsins, sem birtir annars engar upplýsingar utan heimilisfangs. Fréttablaðið komst í samband við forsvarsmenn hans í gegnum þriðja aðila sem starfað hefur óbeint fyrir sjóðinn hérlendis og óskaði eftir að ræða við þá um umsvif hans hérlendis. Þeirri ósk var hafnað, enda væri það stefna Davidson Kempner að tjá sig ekki opinberlega um starfsemi sína.

Skirteini fyrir 250 milljarða

Hagsmunir Davidson Kempner á Íslandi eru flestir í gegnum írskt skúffufyrirtæki, Burlington Loan Management Ltd., sem stofnað var 24. apríl 2009. Írski sjóðurinn er í raun í eigu góðgerðarsamtaka en hann er fjármagnaður og honum stýrt af Davidson Kempner. Eignarhaldið er því til málamynda.

Nafnið, Burlington, hefur líkast til verið valið á sjóðinn vegna þess að skrifstofur evrópsks dótturfélags Davidson Kempner eru staðsettar á Old Burlington Street í London.

Burlington sjóðurinn virkar þannig að Davidson Kempner gefur út hlutdeildarskirteini (e. profit participation notes) sem eru síðan seld viðskiptavinum sjóða hans. Samkvæmt ársreikningi Burlington fyrir árið 2011, sem Fréttablaðið hefur undir höndum, hafa alls verið gefin út, og seld, slík skirteini fyrir 1.923 milljónir dala, eða tæplega 250 milljarða króna á gengi dagsins í dag. Fyrir þessa gríðarlega háu upphæð hefur sjóðurinn keypt skuldabréf og hlutabréf.

Hlutdeildarskirteinin voru skráð í írsku kauphöllina árið 2010 og geta því afar auðveldlega skipt um eigendur. Því er ómögulegt að festa fingur á það hverjir eru endanlegir eigendur þeirra krafna sem Burlington á.

Í ársreikningnum kemur fram að hlutdeildarskirteinin verði gerð upp eftir fimm ár hið minnsta. Því er ljóst að þar er horft til lengri tíma en allra óþolimóðustu kröfuhafarnir sem keyptu kröfur á bankana.

38 prósent á Íslandi

Í ársreikningnum kemur fram að 38 prósent allra fjárfestinga sjóðsins hafi verið á Íslandi. Það þýðir að hann hafi fjárfest hérlendis fyrir rúmlega 94 milljarða króna. Stærstur hluti fjárfestinga Burlington er í fjármálafyrirtækjum.

Sú fjárfesting hefur vaxið jafnt og þétt. Árið 2009, á fyrsta starfsári Burlington, fjárfesti sjóðurinn fyrir um 317 milljónir dala á Íslandi, eða um 41 milljarð króna. Árið eftir meira en tvöfölduðust fjárfestingar Burlington á Íslandi og voru um 700 milljónir dala, 90 milljarðar króna, í lok árs 2010. Í fyrra virðist síðan hafa hægst töluvert á.

Vert er að taka fram að þær tölur sem rætt er um hér að ofan eru umfang þeirra peninga sem hefur verið eytt í að kaupa kröfur á íslenska aðila. Á árinu 2009 og framan af árinu 2010 voru slíkar kröfur seldar á mjög lágu verði af kröfuhöfum sem vildu ekki bíða eftir uppgjöri þrotabúa gömlu íslensku bankanna heldur fá eitthvað fyrir sinn snúð strax. Sjóðir á borð við Burlington keyptu þær kröfur í þeirri von að virði þeirra myndi hækka þegar fram liðu stundir.

Gríðarleg arðsemi

Viðmælendur Fréttablaðsins telja nær öruggt að það muni fást á bilinu 25 til 30 prósent upp í almennar kröfur á bæði Glitni og Kaupþing. Miðað við þann tíma sem Burlington keypti kröfur sínar á bankana tvo er ljóst að virði þeirra hefur margfaldast og eigendur hlutdeildarskirteina geta búist við því að fá mikla ávöxtun á fjárfestingu sína, enda keyptu þeir þorra krafna sinna á hrakvirði.

Ítarleg umfjöllun er um Davidson Kempner í Fréttablaðinu í dag. Hana má líka nálgast hér.