Kynna þarf úrræðin betur

Stjórn Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (AGS) segir nauðsynlegt að flýta framkvæmd skuldaaðlögunar og ýta undir að skuldugir nýti sér úrræðin með því að slá á væntingar um frekari niðurfellingu skulda. Þetta kemur fram í umfjöllun stjórnarinnar í tengslum við þriðju endurskoðun efnahagsáætlunar Íslands.

Í uppfærðri viljayfirlýsingu stjórnvalda kemur fram að þótt einfalda eigi ferli skuldaaðlögunar, þá hafi almennar flatar afskriftir á skuldum verið útilokaðar. Þar er vísað til annarra lána en dómur Hæstaréttar um gengislán nær til. „Áherslan verður áfram lögð á lántakendur í skuldavanda, sem eru sem betur fer minnihluti allra lántakenda,“ segir í yfirlýsingunni.

Mark Flanagan, fráfarandi yfirmaður sendinefndar AGS á Íslandi, segir sjóðinn frá fyrstu stundu hafa haft ríkar áhyggjur af skuldavanda bæði einstaklinga og fyrirtækja. „Það var strax ljóst að ef ekki yrði tekið á þessum vanda þá hefði hann neikvæð áhrif bæði á neyslu og fjárfestingu,“ segir hann og kveður stjórnvöld, með liðsinni AGS, því hafa unnið að því að koma upp ramma fyrir viðunandi skuldalosun til handa þeim sem þyrftu á henni að halda, um leið og þær aðgerðir íþyngdu ekki ríkissjóði um of.

„Við höfum lent í ójöfnum á leiðinni, en ég held að þau úrræði sem ríkisstjórnin kynnti í júní mæti þörfinni á endurskipulagningu skulda heimilanna.“ Flanagan segir helsta vandann nú að of fáir nýti sér þau úrræði sem í boði eru og hvetur fólk í fjárhagsvandræðum til að leita til umboðsmanns skuldara. „Umgjörðin er til staðar, en fólk þarf að stíga fram og nýta sér úrræðin.“

Flanagan segir endurskipulagningu skulda fyrirtækja jafnmikilvæga og heimila í huga AGS og ríkisstjórnarinnar. „Fyrirtækin sjá heimilunum fyrir vinnu og í gegn um fjárfestingu sjá þau fyrir nýjum störfum og hagvexti,“ segir hann og kveðst telja að á báðum vígstöðvum stöndum við nú frammi fyrir þeim fasa að nýta úrræði sem búin hafi verið til. Um leið segir hann ríkisstjórnina hafa verið fullhógværa í að kynna úrræðin sem búin hafi verið til.

Á símafundi með fjölmiðlum í gær sagði Flanagan að nýafstaðin endurskoðun efnahagsáætlunar Íslands leiði í ljós að margt hafi áunnist. Efnahagsáætlunin sé á áætlun og ríkisstjórnin hafi unnið mikið verk í að snúa ríkisfjármálum til betri vegar.

„Í fjárlögum fyrir 2011 sjáum við afganga á fjárlögum í fyrsta sinn síðan frá því fyrir kreppu. Þá hafa líka unnist sigrar í endurreisn fjármálakerfisins, sem hrundi nánast í heild sinni.“ Hann benti á að gengi krónunnar hafi náð jafnvægi og nokkurri styrkingu og viðsnúning verðbólgu sem farið hafi úr nærri tuttugu prósentum og undir fjögur prósent. „Þá eru vísbendingar um aukinn stöðugleika í efnahagslífinu.“

Meðal fyrirliggjandi verkefna sem bent er á í skýrslu sendinefndar AGS í almennari umfjöllun um efnahagshorfur landsins er að hér verði að koma hagvexti í gang á ný. Þar er horft til fjárfestingaumhverfisins og orkugeirans, en á fundi sínum með fjölmiðlum áréttaði Flanagan að AGS skipti sér ekki af stefnumótun stjórnvalda í orkumálum.

„Mál Magma á rætur sínar að rekja til daga fyrir aðkomu sjóðsins að málefnum Íslands,“ sagði hann, en kvað þó ekki hægt að leiða málið alveg hjá sér. „Úrvinnsla málsins hefur áhrif á vaxtarmöguleika landsins og hversu hratt landið kemur sér út úr kreppunni.“