Bankarnir ákváðu kaupin

„Ég tók enga ákvörðun um það ásamt Björgvin [innskot blm: G. Sigurðssyni, þá viðskiptaráðherra], að kaupa þessi skuldabréf," segir Jónas Fr. Jónsson, fyrrverandi forstjóri Fjármálaeftirlitsins. Hann bendir á að í skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis komi skýrt fram að bráðabirgðastjórnir nýju bankanna hafi ákveðið að kaupa eignir peningamarkaðssjóða rekstrarfélaga þeirra með hliðsjón af verðmati óháðra endurskoðenda.

Líkt og greint var frá í fyrradag rannsakar Eftirlitsstofnun EFTA, ESA, kaup bankanna á eignum sjóða þeirra. Í tilkynningu ESA kemur fram að íslensk stjórnvöld hafi ekki sýnt frá að bankarnir hafi tekið sjálfstæðar ákvarðanir um kaupin. Stjórnvöld kunni að hafa stýrt ferlinu.

Tildrög málsins eru þau að viðskiptavinir peningamarkaðssjóðanna voru ósáttir við neyðarlögin sem tóku gildi 7. október 2008. Þau tryggðu innstæður í bönkum en ekki hlutdeildarskírteini í verðbréfa- og fjárfestingarsjóðum, sem flokkast til áhættufjárfestinga. Viðskiptaráðherra sagði á blaðamannafundi 8. október að reynt yrði að tryggja inneign í sjóðunum.

Nýja Kaupþing, Nýi Glitnir og Nýi Landsbankinn keyptu skuldabréf úr peningamarkaðssjóðum bankanna fyrir 83,6 milljarða króna í lok október. Útgefendur bréfanna eru flestir gjaldþrota eða í nauðasamningum í dag og skuldabréf verðlaus eða verðlítil. Þá má ætla að tap bankanna sjálfra vegna kaupanna sé í kringum sextíu milljarða króna. Stærstur hluti tapsins fellur á Landsbankann, 38 milljarðar króna. Áætlað tap Íslandsbanka nemur tólf milljörðum og Arion banka 5,7.

jonab@frettabladid.is