Gagnger endurskoðun á afnámi gjaldeyrishaftanna

Þetta kom fram í erindi sem Arnór flutti á morgunvarðarfundi Íslenskra verðbréfa nýlega og birt hefur verið á vefsíðu Seðlabankans.

Arnór segir að vegna þess að dregist hefur að losa um höftin eru aðstæður að sumu leyti aðrar en reiknað var með þegar upphafleg áætlun var sett fram. M.a. er verðbólga nú umtalsvert minni og vextir lægri. Þá eru horfur um eflingu gjaldeyrisforðans háðar minni óvissu en áður. Því er ástæða til að endurskoða aðgerðaröð áætlunarinnar í ljósi breyttra aðstæðna og þróunar á markaði, eins og fram kom í yfirlýsingu Peningastefnunefndar í ágúst.

„Meðal þess sem kemur til álita er að grípa til aðgerða er miða að því að létta á þrýstingi frá eigendum frystra innstæðna og krónubréfa áður en hafist er handa við að losa um höft á langtímaskuldbindingar. Í áætluninni frá síðasta ári var gert ráð fyrir að þetta skref yrði ekki tekið fyrr en eftir að höftum á langtímaskuldbindingum hefði verið aflétt, a.m.k. að einhverju marki," segir Arnór.

„Tilvist óstöðugs skammtímafjármagns skapar hins vegar ákveðna hættu þegar fyrstu skrefin eru tekin. Meðal þess sem kemur til álita er að efna til útboða þar sem erlendum aðilum sem eiga krónueignir gefst kostur á að skipta á þeim og skuldabréfum í erlendum gjaldmiðli, sem gengið geta kaupum og sölum án takmarkana, fyrr í ferlinu en áður var reiknað með. Einnig kæmi til greina að leggja á stiglækkandi útgönguskatt, samhliða eða síðar.

Þriðja leiðin til þess að losa um frystar krónueignir er að beina þeim í innlenda langtímafjárfestingu. Því miður er erfitt á þessu stig að fullyrða hvort, hvenær, hvernig eða í hvaða röð þessar lausnir koma til framkvæmda. Það mun m.a. ráðast af niðurstöðu þeirrar vinnu sem nú stendur yfir."

Arnór segir að fljótlega ætti að koma í ljós að staða ríkissjóðs Íslands er að mörgu leyti betri en margra þróaðra landa, sem auk rekstrarhalla og erfiðrar skuldastöðu glíma við erfiðar lífeyrisábyrgðir. Aðgangur að nægum gjaldeyri er nú fyrir hendi til þess að greiða upp allar skuldir ríkissjóðs sem falla á gjalddaga til ársins 2013 og 2015 ef dregið verður á lán sem tengjast efnahagsáætluninni að fullu.

„Undirliggjandi afgangur er á viðskiptajöfnuði. Raungengi krónu er enn lágt, sem bendir til þess að til lengri tíma litið verði fjárfesting í krónum álitlegur kostur. Takist að beina til landsins umtalsverðri beinni fjárfestingu í útflutningstengdri starfsemi á komandi misserum munu skilyrði til þess að vinda ofan af höftunum batna.

Seðlabankinn leggur áherslu á að losað verði um höftin með hætti sem lágmarkar hættu á óstöðugleika á gjaldeyris- og skuldabréfamarkaði, eftir því sem frekast er kostur. Vandaður undirbúningur mun fara fram áður en næstu skref verða tekin. Seðlabankinn getur hins vegar ekki skapað meiri vissu á mörkuðum en hann býr við sjálfur," segir Arnór.