Kaupþing hélt veldi Tchenguiz lifandi

Íraksættaði fjárfestirinn Robert Tchenguiz og félög honum tengd skulduðu Kaupþingi rétt tæpa þrjú hundruð milljarða króna þegar bankinn féll í okt­óber 2008. Í rannsóknarskýrslu Alþingis kemur fram, að Kaupþing hafi verið helsti fjárhagslegi bakhjarl Roberts Tchenguiz, sem var óbeint einn af helstu eigendum bankans.

Að minnsta kosti sex félög Tchenguiz fengu lán hjá Kaupþingi til nokkurra verkefna. Hæsta lánið var upp á jafnvirði 54 milljarða króna til félagsins Razino Properties. Um var að ræða framvirkan samning um kaup á hlutabréfum í bresku stórversluninni Sainsbury’s. Fram kemur í skýrslunni að samningurinn hafi ævinlega verið framlengdur og var hann enn óuppgerður við fall bankans haustið 2008.

Samningar fyrirtækja Tchenguiz gagnvart Kaupþingi voru sameinaðir undir merkjum Oscatello Investments síðla árs 2007. Félagið er skráð í skattaparadís á bresku Jómfrúreyjum. Þegar erlendir lánardrottnar kölluðu eftir auknum tryggingum hjá Tchenguiz vegna viðskipta við hann tóku stjórnendur Kaupþings upp lyklana að sjóðum sínum og bættu við í skuldafen athafnamannsins. Þar á meðal var yfirdráttarheimild, sem stóð í sex hundruð milljónum punda, jafnvirði rúmra áttatíu milljarða íslenskra króna, í lok maí 2008.

Lán frá Kaupþingi hlóðust utan á Oscatello líkt og snjóboltar á ferð niður hlíð og fóru yfir 25 prósenta eiginfjárgrunn Kaupþings snemma árs 2008.

Í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis er spurningarmerki sett við þessar lánveitingar og bent á að á sama tíma og aðrir bankar voru að vinna í því að bæta stöðu sína gagnvart félögum Tchenguiz veitti Kaupþing lán til þeirra. Þá var þetta á sama tíma og lausafjárvandræði íslensku bankanna voru að verða mjög mikil.

Lán Tchenguiz voru að mestu fengin hjá banka Kaupþings í Bretlandi. Háar upphæðir runnu sömuleiðis til félaga hans úr hirslum bankans í Lúxemborg.

Tchenguiz tengdist Kaupþingi eigendaböndum en hann var einn af tíu stærstu eigendum Existu. Exista var helsti eigandi Kaupþings. Í rannsóknarskýrslunni segir að af þeim sökum megi færa rök fyrir því að flokka hafi átt Tchenguiz og Existu sem tengda aðila. Það var ekki gert.

jonab@frettabladid.is