Ari Edwald, forstjóri 365 miðla: Ár millibilsástands

Árið 2009 var að mínu mati óttalegt leiðindaár. Ekki ár hörmunganna sjálfra, því bæði krónuhrunið og bankahrunið áttu sér stað á árinu 2008, eins og kunnugt er. En því miður varð árið 2009 ekki heldur það ár samstöðu og forystu til framtíðar sem er forsenda enduruppbyggingar íslensks efnahagslífs. Vonandi göngum við vasklegar til móts við árið 2010.

Fræ tortryggniLandsmálapólitíkin hefur oft minnt óþægilega mikið á sandkassaleik, þar sem liðstreyjan og skipan í stjórn og stjórnarandstöðu, skiptir meiru en málefnin. Vissulega hefur eitthvað þokast varðandi endurskipulagningu bankanna og fleiri mál, en hlutirnir þurfa að ganga miklu hraðar fyrir sig og endurskipulagningin að ná út til fyrirtækjanna og heimilanna. Að mínu mati eiga hagsmunir banka, fyrirtækja og þjóðarinnar almennt, samleið í því að hratt sé unnið eftir þeim línum sem stjórnvöld og bankar hafa kynnt. Það er hins vegar auðvelt að snúa út úr flóknum viðfangsefnum ef menn hafa einbeittan vilja til þess og ýmsir hafa kosið sér það hlutskipti að fiska í gruggugu vatni og sá fræjum tortryggni í garð alls sem gert er til að forða frekara tjóni og atvinnumissi.

Vegið að atvinnulífinuMistök stjórnvalda eru að leggja mesta áherslu á að skattleggja sig út úr vandanum og spilla skattkerfinu, fremur en að leggja jafnframt áherslu á hraðari uppbyggingu þar sem það er hægt og á að stjórnvöld axli ábyrgð á að vinda ofan af ofþenslu hins opinbera bákns, sem átt hefur sér stað á undanförnum árum. Byrðunum á að varpa á almenning og fyrirtæki, sem þegar hafa sagt upp jafnvel tugum prósenta af sínu starfsfólki til að lifa af. Á sama tíma er vegið að atvinnulífinu með ýmsum hætti. Það væri skárra að stjórnvöld dældu út beinhörðum peningum heldur en að hengja byrðar óhagkvæmni á sjávarútveginn, sem mun rýra lífskjör þjóðarinnar til framtíðar.

Aflahlutdeildarkerfið er forsenda þess styrks sem sjávarútvegurinn hefur, þrátt fyrir allt, og hefur reynst eitt helsta tromp landsmanna í þeim hörmungum sem gengið hafa yfir. Viðleitni stjórnvalda til að brjóta hlutdeildarkerfið niður með gerræðislegri úthlutun aflaheimilda, eins og í skötusel, og umræður um fyrningu aflaheimilda hafa að óþörfu skapað óvissu og dregið mátt úr atvinnulífinu, langt út fyrir sjávarútveginn eins og hann er venjulega skilgreindur.

Krónan framtíðarlausn?Ég er þrátt fyrir allt bjartsýnn á framtíðina og í rekstri 365 miðla hefur með erfiðum aðgerðum tekist að bæta afkomuna verulega þótt tekjur hafi minnkað. Til lengri tíma hljóta þó allir að spyrja um þá umgjörð sem atvinnulífi verður búin hér á landi.

Ég á bágt með að sjá fyrir mér opið hagkerfi með frjálsum fjármagnsflutningum með krónuna sem gjaldmiðil. Hvaða mistök voru gerð við stjórn hennar á síðustu árum sem ekki þyrfti að endurtaka? Ég kann ekki svar við því, eða hvernig íslenskt atvinnulíf eigi að geta blómstrað með að minnsta kosti fimm prósent hærri vexti en eru annars staðar.

Gjaldmiðilsmálið og þar með möguleg aðild að Evrópusambandinu er stærsta efnahagslega spurningin sem blasir við stjórnvöldum á komandi árum. Hún verðskuldar dýpri og málefnalegri umræður en stjórnmálin hafa boðið upp á síðustu misserin. Ég óska öllum farsældar á komandi ári.