Umræðan sýndi að aðgerða væri þörf

Ákvörðun Viðskiptaráðs um að beita sér fyrir umræðu um ímynd Íslands og velta upp hugmyndum um hvort þar mætti halda betur á er tekin í kjölfar þeirrar orrahríðar sem íslenskt efnahagslíf og fjármálafyrirtæki urðu fyrir í byrjun síðasta árs.

Ljóst var síðsumars að skýrsla Frederics Mishkins og Tryggva Þórs Herbertssonar um íslenskt efnahagsumhverfi sem Viðskiptaráð lét einnig gera markaði þáttaskil í umræðu sem oft á tíðum hafði einkennst af vanþekkingu og misskilningi. Þeirri skýrslu var ætlað að slökkva elda, en Viðskiptaráð vildi líka huga að forvörnum.

„Bakgrunnur þess að við völdum þetta efni á Viðskiptaþingið er sú erfiða staða sem við lentum í síðastliðinn vetur, í febrúar, mars, í umfjöllun um íslensk fyrirtæki og viðskiptalíf,“ segir Erlendur Hjaltason, formaður Viðskiptaráðs. „Þá var hver að svara í sínu horni, en ekkert samstillt átak um hvernig bregðast ætti við aðstæðum eins og þessum.“

Erlendur segir að hann og Halla Tómasdóttir, framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs, hafi sest niður til vangaveltna um hvernig best væri að bregðast við og kallað til ráðgjafar valinkunna menn. „Svo var farið í að kalla eftir Mishkin skýrslunni.“

„Viðskiptaráð naut í þessum aðgerðum sínum að vera nokkurs konar hlutlaus aðili sem kallaði eftir sérfræðiáliti, en óvíst er að skýrsla um íslenskt efnahagslíf frá bönkunum hefði haft jafn mikil áhrif eða notið sama trúverðugleika,“ bendir Halla á, en næsta skref hafi svo verið að hyggja að forvörnum og hvernig haga bæri kynningarmálum til langframa.

„Þannig fórum við að vinna það mál áfram og komumst í samband við Simon Anholt og settum saman þennan stýrihóp um ímyndarmálin sem í eiga sæti ráðherrarnir Geir H. Haarde, Valgerður Sverrisdóttir, Jón Sigurðsson og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir. Síðan vorum við sex úr atvinnulífinu,“ segir Erlendur, en auk hans sjálfs tóku þátt Jón Karl Ólafsson, forstjóri Icelandair, Skarphéðinn Berg Steinarsson, framkvæmdastjóri norrænna fjárfestinga hjá Baugi, Svafa Grönfeldt sem þá var hjá Actavis, Margrét Pála Ólafsdóttir skólastjóri og Halla Tómasdóttir, framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs.

„Þessi hópur kom saman rúma þrjá hálfa daga í senn og velti upp hugmyndum um hvernig best væri að haga málum,“ segir Erlendur, en að auki vann svo Simon Anholt rannsókn sína sem kynnt verður á þinginu í dag. „Í henni er fjallað um hvernig aðrar þjóðir sjá okkur. Verkefnið er hins vegar okkar allra. Það ræður ekkert eitt fyrirtæki við þetta eða stjórnvald. Verkefnið er sameiginlegt,“ segir Erlendur.

Halla tekur undir með Erlendi og segir ljóst að ímyndarvinna þjóðar verði ekki unnin í aðskildum hópum lengur líkt og verið hafi. „Ferðamálaráð hefur unnið að því að markaðssetja Ísland með ímynd sem kannski er nokkuð mikið tengd náttúrunni,“ segir hún og upplýsir að rannsókn Simons Anholts sýni einmitt að Ísland eigi það sem kalla mætti „inneign“ hjá öðrum þjóðum en þeim sem kannski standa okkur næst fyrir einmitt kynningu á náttúrunni.

„Minna er hins vegar vitað um hvers konar þjóð við erum eða jafnvel að einhvers misskilnings gæti í þeim efnum. Þegar dregin er svo upp af okkur skökk mynd í erlendum fjölmiðlum í tengslum við einhverja neikvæða tímabundna umfjöllun, þá er það kannski sú ímynd sem nær að stimplast inn,“ bætir hún við.

En þurfum við í rauninni ímynd? Ekki nokkur spurning segir Halla. „Við teljum að það skipti öllu máli,“ segir hún og bætir við að horfa þurfi fram á veginn og spyrja spurningarinnar: Hvernig ættu hlutirnir að vera? „Við teljum að byrja þurfi á að finna skýra stefnu.

Við getum ekki bara farið í einhverja auglýsingaherferð, enda hafa þjóðir í raun engan rétt á því. Þjóð á að setja sér stefnu um hvernig hún ætlar að vera og svo á öll nýsköpun að vera í takt við þá stefnu. Við þurfum að ná samstöðu um stefnuna og finna henni eitthvað eitt heimili til framkvæmda.“