Hver ertu þegar þú rétt­lætir að barn sé lokað inni?

Ég vil tala við fólkið sem finnst í lagi að loka börn inni.

Ekki „kerfið“. Ekki einhverja óljósa stofnun. Ekki nafnlausa stjórnsýslu sem allir fela sig á bak við þegar grimmdin verður of sýnileg.

Ég vil tala við fólkið. Manneskjuna.

Fólkið sem býr hérna. Fólkið sem fer heim til sín eftir vinnu. Fólkið sem sækir börnin sín á leikskóla, eldar kvöldmat, kyssir barnabörnin sín góða nótt og telur sig vera gott fólk. Fólkið sem heldur jól, talar um kærleika, deilir myndum af fjölskyldunni sinni og skrifar falleg orð um öryggi barna, en getur samt réttlætt að börn annarra séu lokuð inni fyrir það eitt að hafa flúið hörmungar.

Hvað heitir sú manneskja innra með þér?

Hvernig útskýrir þú það fyrir sjálfri þér að þitt barn eigi skilið hlýju, vernd og öryggi, en barn sem fæðist hinum megin við landamæri eigi skilið lás, ótta og niðurlægingu? Hvernig getur þú horft á þitt eigið barn sofa og samt fundist ásættanlegt að annað barn sofi í ótta vegna ákvarðana sem fullorðið fólk tekur með köldu blóði?

Það er ekki nóg að segja, „svona eru reglurnar“. Reglur hafa aldrei hreinsað samvisku neins. Reglur hafa oft verið notaðar til að réttlæta það sem síðar var kallað skömm. Það er ekki nóg að segja, „við getum ekki tekið við öllum“. Enginn er að biðja þig um að taka við öllum. Það er verið að biðja þig um að missa ekki mennskuna þegar þú horfir á barn.

Og ef þú getur ekki einu sinni það, þá er vandamálið ekki barnið. Vandamálið ert þú.

Þú ert ekki hlutlaus þegar þú réttlætir að börn séu lokuð inni. Þú ert ekki raunsæ þegar þú talar um börn á flótta eins og þau séu rusl sem þarf að færa til. Þú ert ekki ábyrg borgari þegar þú krefst harðari aðgerða gegn fólki sem hefur misst allt. Þú ert þátttakandi í grimmdinni. Þú ert hluti af samfélagslegu ofbeldi sem klæðir sig í snyrtileg orð, þurrar reglur og kuldalega umræðu.

Þú getur kallað það útlendingamál. Þú getur kallað það landamæravörslu. Þú getur kallað það framkvæmd. Þú getur kallað það lög. En barn sem er lokað inni upplifir það ekki sem „framkvæmd“. Barnið upplifir það sem ótta. Foreldrið upplifir það sem niðurlægingu. Fjölskyldan upplifir það sem valdníðslu. Og sá sem hefur sjálfur verið barn í óöryggi veit að slík reynsla hverfur ekki þegar dyrnar opnast aftur.

Hún situr eftir.

Hún fer inn í líkamann. Hún fer inn í svefninn. Hún fer inn í traustið. Hún fer inn í allt lífið.

Ég veit það, því ég þekki þetta. Ég þekki það að vera barn sem fullorðið fólk setti í aðstæður sem ekkert barn á að þurfa að þola. Ég þekki það að vera vísað frá, sett í óvissu, sett út á götu, sett í aðstæður þar sem maður átti að vera þakklátur fyrir molana á meðan reisnin var tekin frá manni. Ég þekki það að þurfa að lifa af ákvarðanir fólks sem talaði um mannúð á meðan það framdi andstæðu hennar.

Og ég er enn að vinna úr því.

Þess vegna hef ég enga þolinmæði fyrir fólki sem glottir yfir brottvísunum. Enga þolinmæði fyrir fólki sem talar um börn á flótta eins og þau séu ógn. Enga þolinmæði fyrir fólki sem finnur hugarró í því að börn annarra séu hrædd, svo lengi sem þeirra eigin börn sofa örugg heima.

Það er eitthvað djúpt siðferðilega bilað við það að geta lokað hjartanu svona nákvæmlega eftir þjóðerni, uppruna og stöðu í kerfinu. Það er eitthvað rotið við það að elska eigin fjölskyldu, en hafna þeirri einföldu staðreynd að aðrir elska sín börn jafn mikið. Foreldri á flótta er ekki minna foreldri en þú. Barn á flótta er ekki minna barn en þitt barn.

Þú hefðir gert það sama.

Ef sprengjur féllu á götuna þína, ef heimilið þitt væri horfið, ef barnið þitt væri í hættu, ef framtíðin væri dauði eða flótti, þá myndir þú hlaupa. Þú myndir brjóta reglur. Þú myndir fara yfir landamæri. Þú myndir biðja, ljúga, gráta, berjast og gera hvað sem þyrfti til að koma barninu þínu í skjól.

Og þá myndir þú ekki kalla þig glæpamann.

Þú myndir kalla þig foreldri.

En þegar annað foreldri gerir nákvæmlega það sama, þá kallar þú það vandamál.

Það er hræsnin. Það er grimmdin. Það er siðferðilega gjaldþrotið.

Við í vestrænum samfélögum erum ekki saklaus áhorfendur að hörmungum heimsins. Við höfum sprengt, stutt, selt vopn, hagnast, lokað augunum og kosið stjórnmál sem gera líf fólks óbærilegt annars staðar. Svo, þegar fólkið sem lifir af afleiðingarnar kemur að dyrunum okkar, þvoum við hendurnar og segjum, þetta kemur okkur ekki við.

Jú, þetta kemur okkur við.

Það kemur okkur við þegar börn eru fangelsuð í okkar nafni. Það kemur okkur við þegar fjölskyldur eru niðurlægðar í okkar samfélagi. Það kemur okkur við þegar fólk sem býr hér, vinnur hér, elur upp börn hér og þykist standa fyrir réttlæti, getur samt samþykkt að saklaus börn séu lokuð inni.

Þú þarft að horfa í spegilinn og spyrja þig hvað þú ert orðin. Ekki hvað lögin segja. Ekki hvað flokkurinn þinn segir. Ekki hvað kommentakerfið segir. Ekki hvað óttinn þinn segir. Hvað ert þú orðin þegar þú getur réttlætt að barn sé lokað inni? Hvað ert þú orðin þegar þú sérð foreldri reyna að bjarga barninu sínu og svarar með refsingu? Hvað ert þú orðin þegar þú kallar þig góða manneskju, en mennskan þín nær bara að landamærunum? Ég vil ekki heyra meira um að þetta sé flókið þegar grunnspurningin er svona einföld: Á að loka saklaus börn inni?

Svarið er nei.

Ekki stundum. Ekki ef þau koma frá röngu landi. Ekki ef foreldrar þeirra tóku ranga leið. Ekki ef kerfið er þreytt. Ekki ef stjórnmálamenn vilja sýnast harðir. Ekki ef einhverjum finnst óþægilegt að horfast í augu við afleiðingar eigin forréttinda.

Nei.

Saklaus börn eiga ekki að vera fangelsuð.

Og ef þú þarft langa útskýringu til að komast að þeirri niðurstöðu, þá er það ekki barnið sem þarf að skoða betur.

Það ert þú.

Höfundur er stjórnmálafræðingur og fyrrum flóttabarn.